مروری بر آلودگی آب‌های زیرزمینی و خاک ناشی از هیدروکربن‌های نفتی در صنایع تبریز: منابع، پیامدهای زیست‌محیطی و فناوری‌های نوین پاک‌سازی

آلودگی آب‌های سطحی و زیرسطحی ناشی از هیدروکربن‌های نفتی یکی از مهم‌ترین چالش‌های زیست‌محیطی در مناطق صنعتی به‌ویژه شهر تبریز است. در این پژوهش، با رویکرد مرور نظام‌مند، منابع، رفتار و پیامدهای آلودگی هیدروکربنی در آبخوان تبریز و نیز فناوری‌های نوین پاک‌سازی بررسی شد. یافته‌ها نشان می‌دهد که نشت از مخازن ذخیره سوخت، شکستگی خطوط انتقال، فرایندهای پالایشگاهی و فعالیت‌های راه‌آهن مهم‌ترین منابع ورود ترکیبات نفتی شامل lnapls، btex و pahs به آبخوان هستند. این آلاینده‌ها با نفوذ به لایه‌های غیر اشباع و سپس ورود به سطح آب زیرزمینی، پلوم‌های محلول مهاجری تشکیل می‌دهند که موجب گسترش آلودگی و تهدید کیفیت آب شرب می‌شود. مرور مطالعات منطقه‌ای نشان داد که نواحی شرقی و شمال‌شرقی تبریز بیشترین میزان آسیب‌پذیری را دارا هستند. همچنین بررسی روش‌های پاک‌سازی نشان داد که فناوری‌های نوین از جمله بیورمدییشن تقویت‌شده، بیوسورفکتانت‌ها، بایوچار، air sparging و soil vapor extraction اثربخشی بیشتری نسبت به روش‌های سنتی دارند. در نهایت این مطالعه تاکید می‌کند که کنترل آلودگی هیدروکربنی در تبریز نیازمند پایش مستمر، مدیریت دقیق منابع آلاینده و بهره‌گیری از فناوری‌های نوین پاک‌سازی برای حفاظت از منابع آب زیرزمینی است.

a review of groundwater and soil pollution caused by petroleum hydrocarbons in tabriz industries: sources, environmental consequences, and new cleanup technologies

surface and subsurface water pollution caused by petroleum hydrocarbons is one of the most importantenvironmental challenges in industrial areas, especially in tabriz city. in this study, with a systematic reviewapproach, the sources, behavior and consequences of hydrocarbon pollution in the tabriz aquifer, as well asmodern cleanup technologies, were investigated. the findings show that leakage from fuel storage tanks,transmission line fractures, refinery processes and railway activities are the most important sources ofpetroleum compounds including lnapls, btex and pahs entering the aquifer. these pollutants, bypenetrating into unsaturated layers and then entering the groundwater surface, form migratory solution plumesthat cause the spread of pollution and threaten the quality of drinking water. a review of regional studiesshowed that the eastern and northeastern regions of tabriz have the highest vulnerability. also, the study ofcleanup methods showed that modern technologies such as enhanced bioremediation, biosurfactants, biochar,air sparging and soil vapor extraction are more effective than traditional methods. finally, this studyemphasizes that controlling hydrocarbon pollution in tabriz requires continuous monitoring, carefulmanagement of pollutant sources and the use of modern cleanup technologies to protect groundwater resources.