خشک شدن دریاچه ارومیه و پیامدهای زمین شناسی_زیست محیطی گردوغبار های نمکی آن بر شهر تبریز: چالش ها و راهکارهای پیشنهادی

دریاچه ارومیه به‌عنوان بزرگ‌ترین دریاچه داخلی ایران و یکی از مهم‌ترین پهنه‌های آب شور خاورمیانه، در شمال‌غرب کشور و میان استان‌های آذربایجان شرقی و غربی واقع شده است. این دریاچه طی دو دهه اخیر با کاهش شدید تراز آبی روبه‌رو بوده و بخش‌های وسیعی از بستر آن خشک شده است. پیامد این پدیده زمین‌شناسی و زیست‌محیطی، شکل‌گیری کانون‌های فعال گردوغبار نمکی در کف دریاچه است که ذرات آن به‌ویژه در جهت باد غالب، به‌سوی کلان‌شهر تبریز منتقل می‌شوند. این مقاله با رویکرد مروری، پیامدهای زمین شناسی و زیست محیطی خشک شدن دریاچه ارومیه بر تبریز را بررسی کرده و ضمن مرور پژوهش های پیشین، راهکار های پیشنهادی در زمینه کنترل و کاهش اثرات گرد و غبار های نمکی ارائه می دهد. نتایج این مرور نشان می‌دهد که ادغام مطالعات زمین‌شناسی زیست‌محیطی با برنامه‌ریزی شهری می‌تواند نقش موثری در کاهش اثرات بحران و ارتقای تاب‌آوری زیست‌محیطی منطقه داشته باشد.

desiccation of lake urmia and the geo-environmental impacts of its salt dust on tabriz: challenges and proposed solutions

lake urmia, the largest inland lake in iran and one of the most significant hypersaline water bodies in themiddle east, is located in northwestern iran between the provinces of east and west azerbaijan. over the pasttwo decades, the lake has experienced a severe decline in water level, leading to the desiccation of extensiveparts of its lakebed. this geologic and environmental phenomenon has resulted in the formation of active saltdust sources on the exposed lakebed, with windborne particles-especially under prevailing wind directionsbeing transported toward the metropolitan area of tabriz.this review article examines the geo-environmental consequences of lake urmia’s desiccation for tabriz,synthesizes findings from previous research, and proposes strategies for controlling and mitigating the impactsof salt-dust emissions.the results of this review indicate that integrating environmental geology with urban planning can play a vitalrole in reducing the impacts of this emerging crisis and enhancing the environmental resilience of the region.