سرمایه‌گذاری سبز در صنعت کشتیرانی: مبانی نظری و تجربی

سرمایه‌گذاری سبز، به تخصیص منابع مالی به پروژه‌هایی اطلاق می‌شود که هدف اصلی آن‌ها کاهش اثرات منفی زیست‌محیطی و حفظ پایداری منابع طبیعی است. این نوع سرمایه‌گذاری در صنعت کشتیرانی، به عنوان محرک کلیدی تحول به سمت پایداری زیست‌محیطی و تاب‌آوری اقتصادی شناخته می‌شود. بر اساس گزارش‌های کلارکسون و آنکتاد (2024-2025)، سرمایه‌گذاری سبز در حمل‌ونقل دریایی رشد چشمگیری داشته و حدود 50 درصد از تناژ سفارشات ساخت کشتی جدید در سال 2024 قادر به استفاده از سوخت‌های جایگزین مانند ال­ان­جی، متانول و آمونیاک بوده است. تجربیات بین‌المللی نشان می‌دهد که این سرمایه‌گذاری‌ها عمدتاً از ترکیب سیاست‌های الزام‌آور زیست‌محیطی، ابزارهای نوآورانه تامین مالی مانند اصول پوزیدون (با پوشش نزدیک به 80 درصد پرتفوی مالی جهانی کشتیرانی) و اوراق سبز، و همکاری‌های نهادی دولتی و خصوصی ناشی می‌شود. مطالعات کلیدی بر پتانسیل بالای این ابزارها برای تسهیل انتقال به سوخت‌های صفرکربن و دستیابی به اهداف سازمان دریانوردی جهانی تاکید دارند، هرچند چالش‌هایی نظیر هزینه‌های بالا، تفاوت‌های منطقه‌ای و نیاز به سیاست‌های جهانی یکپارچه وجود دارد. با وجود پیشرفت‌های قابل توجه در کشورهای اروپایی و دیگر نقاط جهان، سرمایه‌گذاری سبز در صنعت کشتیرانی ایران هم­چنان در مراحل اولیه قرار دارد و بدون برخورداری از راهبرد جامع ملی عمدتاً به اقدامات موردی و پروژه‌محور محدود است.