ارائه الگوی چالش‌های گمرک جمهوری اسلامی ایران با نگرشی بر کاهش حجم کالای ترانزیتی از کشور با روش تفسیری- ساختاری ism

هدف پژوهش حاضر شناسایی و تحلیل چالش‌های گمرک جمهوری اسلامی ایران با تمرکز بر موضوع کاهش حجم کالای ترانزیتی از کشور است. در این راستا، تلاش شد تا مهم‌ترین عوامل موثر بر ترانزیت کالا شناسایی و نحوه اثرگذاری آن‌ها بر عملکرد ترانزیتی کشور مورد بررسی قرار گیرد. روش پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از لحاظ ماهیت توصیفی-تحلیلی است. جامعه آماری شامل خبرگان و مدیران مرتبط با حوزه گمرک و ترانزیت است که با نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند.داده‌های پژوهش از طریق پرسشنامه‌ و مصاحبه جمع‌آوری و جهت تحلیل، از دو رویکرد ترکیبی استفاده شد: با بهره‌گیری از رویکرد micmac، جایگاه و اثرگذاری هر یک از عوامل مذکور در سیستم کلان ترانزیت کشور تحلیل و دسته‌بندی گردید.نتایج پژوهش نشان داد ضعف زیرساخت‌های حمل‌ونقل و نبود یکپارچگی سامانه‌های اطلاعاتی به عنوان عوامل کلیدیِ اثرگذار، بیشترین نقش را در کاهش حجم ترانزیت ایفا می‌کنند. همچنین عواملی نظیر پیچیدگی مقررات، اجرا نشدن مطلوب کنوانسیون‌های بین‌المللی و نبود سیاست‌های تشویقی نیز به‌ عنوان عوامل وابسته یا پیوندی شناسایی شدند که به‌طور غیرمستقیم از طریق بهبود زیرساخت‌ها و رفع موانع اطلاعاتی قابل اصلاح هستند. در پایان پژوهش، پیشنهاداتی جهت بهبود شرایط ترانزیت و ارتقای عملکرد گمرک در عرصه منطقه‌ای و بین‌المللی ارائه شده است.