بررسی چشم انداز و اقدامات انجام شده صنایع دریایی در کشورهای حوزه خلیج فارس

پژوهش حاضر با هدف تحلیل چشم‌انداز صنایع دریایی کشورهای حاشیه خلیج فارس و استخراج راهبردهای توسعه‌ای ایران انجام شد. ابتدا با مطالعه اسناد ملی و منطقه‌ای عوامل داخلی (نقاط قوت و ضعف) و خارجی (فرصت‌ها و تهدیدها) مرتبط با صنعت دریایی ایران شناسایی گشت. سپس از پرسشنامه اول که توسط افراد شاغل در صنعت دریایی تکمیل گردید استفاده شد؛ برای ساماندهی نتایج این مرحله، از ماتریس swot همراه با تحلیل موقعیت داخلی-خارجی (ie) استفاده شد تا جایگاه ایران در فضای رقابتی منطقه مشخص گردد. داده‌های به‌دست‌آمده از طریق پرسشنامه اول جمع‌آوری و با به‌کارگیری نرم‌افزار اکسل و spss تحلیل شد تا وزن‌های نسبی هر یک از عوامل تعیین شود.در مرحله بعد، با توجه به نتایج ماتریس ie، گزینه‌های راهبردی استخراج‌شده وارد فرآیند اولویت‌بندی گردیدند. برای این منظور، پرسشنامه دوم با بهره‌گیری از روش فرایند تحلیل سلسله‌مراتبی (ahp) طراحی شد و در اختیار گروهی از کارشناسان بنادر، صنایع فراساحل و سیاست‌گذاران دریایی قرار گرفت. داده‌های جمع‌آوری شده در این بخش تحلیل شد تا چارچوب تصمیم‌گیری دقیقی برای اولویت‌بندی راهبردها به‌دست آید.یافته‌های نهایی پژوهش نشان می‌دهد که مسیر توسعه پایدار صنایع دریایی ایران در خلیج فارس مستلزم بهبود ساختارهای اداری و افزایش شفافیت، تقویت بسترهای دیجیتال در بنادر، ارتقای سازوکارهای امنیتی و لجستیکی، تشویق به همکاری‌های چندجانبه و توجه به مدیریت ریسک‌های زیست‌محیطی است. نتایج حاصل از تلفیق ماتریس swot با تحلیل ie و تحلیل ahp، مبنایی برای تدوین بسته سیاستی کلان فراهم می‌کند که می‌تواند ضمن ارتقای رقابت‌پذیری، به تحقق توسعه پایدار در این حوزه کمک نماید.