چارچوب طراحی و اعتبارسنجی آزمون‌های قضاوت موقعیتی برای ارزیابی شایستگی شغلی کارکنان

زمینه و هدف: آزمون‌های قضاوت موقعیتی، یکی از ابزارهای مهم در سنجش شایستگی‌های رفتاری است. استفاده از این آزمون‌ها در سال‌های اخیر رو به افزایش است و به‌عنوان یکی از ابزارهای سنجش در حوزۀ منابع انسانی، کاربرد بسیاری دارد. آزمون‌های قضاوت موقعیتی، مشتمل است بر یک بدنه و تعدادی گزینۀ پاسخ که همانند سایر آزمون‌های موجود، این شیوه نیز فرایند استانداردسازی را طی می‌کند و برای ساخت آن مهارت و تخصص ویژه‌ای نیاز دارد. هدف از پژوهش حاضر، ارائه چارچوبی است که چگونگی ساخت و اعتبارسنجی ابزار آزمون قضاوت موقعیتی برای سنجش شایستگی‌های شغلی کارکنان را نشان می‌دهد.روش: این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش‌شناسی در زمره پژوهش‌های توسعۀ ابزاری است. به‌منظور بررسی روایی ملاکی این ابزار، از هم‌بسته‌کردن شایستگی‌های این ابزار با ویژگی‌های شخصیتی استفاده شد. جامعۀ آماری این پژوهش، کلیۀ کارشناسان ستادی در شرکت‌های غیردولتی ایرانی بود که از بین آن‌ها، 150 نفر به شیوۀ نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. ابزار استفاده شده در این پژوهش، آزمون قضاوت موقعیتی محقق ساخته، به‌منظور سنجش شایستگی‌های نتیجه‌گرایی و ارتباط موثر، به همراه فرم کوتاه پرسش‌نامۀ ویژگی‌های شخصیتی نئو بود. در راستای تعیین رابطۀ بین ویژگی‌های شخصیتی و شایستگی‌های مدنظر، از روش آماری هم‌بستگی کانونی در نرم‌افزار آماری اس‌پی‌اس‌اس23 استفاده شد.یافته‌ها: در چارچوب ارائه شده برای طراحی آزمون‌های موقعیتی مدنظر، به تشریح اصول، فرایند و روش طراحی این آزمون‌ها پرداخته شد و روش نمره‌دهی و نحوۀ ارائه این آزمون‌ها و چگونگی ارزیابی اعتبار و پایایی این آزمون‌ها توضیح داده شد و بر اساس این چارچوب، یک نمونۀ آزمون موقعیتی طراحی شد.نتیجه‌گیری: این پژوهش چارچوبی جامع برای طراحی آزمون‌های قضاوت موقعیتی با تلفیق نظریه‌های شایستگی‌های محوری و رویکردهای رفتاری موقعیتی ارائه می‌کند که امکان سنجش دقیق‌تر سازه‌های پیچیده مانند نتیجه‌گرایی، ارتباط موثر و توافق‌پذیری را فراهم می‌کند. همچنین، گام‌هایی عملیاتی شده برای ساخت و اعتبارسنجی این آزمون‌ها، از جمله طراحی سناریوهای واقع‌گرایانه، تعیین معیارهای پاسخ بهینه و تحلیل روایی محتوایی آن‌ها ارائه می‌کند که به متخصصان منابع انسانی کمک می‌کند تا ابزاری کم‌هزینه و موثر برای استخدام و توسعۀ کارکنان ایجاد کنند. سازمان‌ها می‌توانند از این آزمون‌ها، هم به‌عنوان ابزاری برای گزینش بهتر استفاده کنند و هم به‌عنوان نقشه‌راهی برای توسعۀ مستمر شایستگی‌های کارکنان بهره ببرند و گامی موثر در جهت ارتقای سرمایه انسانی خود بردارند.

constructing a framework for designing and validating situational judgment tests to assess employees' job competencies

background & purpose: situational judgment tests (sjts) are important tools for assessing behavioral competencies. the use of these tests has been increasing in recent years and they serve as valuable assessment tools in human resources. sjts consist of scenarios with multiple response options and، like other standardized tests، require specialized skills and expertise for their development. the aim of this study is to present a framework that outlines the process of designing and validating sjts for assessing employees' job competencies.methodology: this applied research follows an instrument development methodology. to examine the criterion validity of the tool، the competencies measured by the sjt were correlated with personality traits. the study population consisted of all staff experts in iranian non-governmental companies، with a sample of 150 individuals selected through convenience sampling. the research instruments included a researcher-developed sjt to assess goal orientation and effective communication competencies، along with the short-form neo personality inventory. canonical correlation analysis was conducted using spss-23 to examine the relationship between personality traits and the targeted competencies.findings: the proposed framework for designing situational tests elaborates on the principles، processes، and methods of test development، including scoring procedures، test administration، and the evaluation of validity and reliability. based on this framework، a sample situational test was designed.conclusion: this study provides a comprehensive framework for designing sjts by integrating core competency theories and behavioral-situational approaches، enabling more accurate measurement of complex constructs such as goal orientation، effective communication، and agreeableness. additionally، it offers practical steps for constructing and validating these tests، including designing realistic scenarios، determining optimal response criteria، and analyzing content validity. these guidelines assist hr professionals in developing cost-effective tools for employee recruitment and development. organizations can utilize these tests not only for better selection but also as a roadmap for continuous competency development، thereby enhancing their human capital.