نقد روش‌شناختی رویکرد تاریخی قفاری در کتاب «اصول مذهب الشیعة عرضٌ و نقد»

این پژوهش باهدف ارزیابی انتقادی روش تاریخی ناصربن‌عبدالله قفاری در کتاب اصول مذهب الشیعة: عرض و نقد انجام شده است؛ اثری که با غلبه رویکرد کلامی- جدلی، بخش مهمی از استدلال‌های خود را بر داده‌های تاریخی استوار می‌سازد. باتکیه‌بر اصول معتبر روش‌شناسی تاریخ‌نگاری، شامل نقد سند و متن، پرهیز از پیش‌داوری، دقت در تحلیل، رعایت امانت در نقل و تفسیر، و التزام به مشهورات و مسلمات تاریخی،‌ این مقاله نشان می‌دهد که کاربست تاریخ در اثر قفاری، از آسیب‌های ساختاری جدی رنج می‌برد. یافته‌ها حاکی است که نویسنده در موارد متعدد، با پیش‌فرض‌گرایی عقیدتی به گزینش منابع دست زده، بسیاری از گزارش‌ها را دچار تقطیع، تحریف معنایی و تدلیس نموده، و گاه با استناد به روایات ضعیف یا منابع غیرتاریخی، نتایج کلی و نادرستی را درباره خاستگاه و تطور تشیع استخراج کرده است. علاوه بر ‌این، در برخی موارد، تحلیل‌های وی با مسلمات تاریخ اسلام تعارض دارد یا مبتنی بر فهم نادرست از متون اصلی است. ‌این پژوهش با ارائه شواهد تطبیقی تلاش می‌کند تصویری روشمند از آسیب‌های روش تاریخی قفاری به دست دهد و بر ضرورت تمایز میان رویکرد علمی و جدلی در مطالعات تاریخ تشیع تاکید کند.