رادیو و سیاست خارجی ایران در حوزه تمدنی آسیای جنوبی (1357-1320)

سوال مهم این مقاله آن است که اهداف ایران در دوره پهلوی دوم در استفاده از رادیو، این ابزار ارتباطی چه بود و چگونه از آن در روابط با کشورهای حوزه تمدنی و فرهنگی به‌ویژه با کشورهای هند، پاکستان، افغانستان و شوروی (ترکمنستان) بهره می‌برد. هدف، بررسی حوزه تمدنی ایران یعنی آسیای جنوبی و جایگاه آن‌ها در سیاست خارجی ایران عصر پهلوی از 1320 تا 1357 در برنامه‌های رادیویی است. فرض مهم این مقاله آن است که سلطنت پهلوی علاوه بر ابزارهای نظامی، به اهمیت نفوذ سیاسی، تبلیغاتی و فرهنگی با دیپلماسی رسانه‌ای نیز پی برده بود. برنامه‌های رادیویی ترکیبی از ایدئولوژی ملی‎گرایی باستان‌گرا و تجدد غربی با تاکید بر ترقیات سلطنت پهلوی، گسترش زبان فارسی بیشتر از طریق موسیقی و در اواخر، تبلیغ برخی انگاره‌های مذهب شیعه و تلاش برای خنثی‎سازی تبلیغات سوء همسایگان بود. در این مقاله، این موضوع در چارچوب دیپلماسی رسانه‌ای که از ابزارهای دیپلماسی عمومی و بر مبنای قدرت نرم است به آزمون گذاشته می‌شود. از منظر نظری، رابطه رسانه با سیاست خارجی مبتنی بر تاثیرگذاری، تاثیرپذیری و ارتباط متقابل است. یافته‎های پژوهش نشان می‌دهد رادیو و برنامه‌های آن به‌عنوان مهم‌ترین ابزار ارتباطی با افکار عمومی در این مقطع بیشتر به‌عنوان متغیری وابسته به سیاست خارجی پهلوی دوم بود. سلطنت پهلوی با تولید برنامه در رادیو، حفظ روابط مسالمت‎آمیز با کشورهای جنوب آسیا، گسترش نفوذ فرهنگی ایران در شبه‎قاره هند خنثی‌سازی تبلیغات شوروی را در رادیوی مشهد، گرگان و زاهدان دنبال می‌کرد. این امر، چشم‎انداز جدیدی برای بررسی روابط ایران با این کشورها ارائه می‌دهد. داده‌ها بر اساس دسترسی به اسناد فارسی در مراکز اسنادی داخل ایران جمع‌آوری، تنظیم و تحلیل ‌شده است.

radio and iran's foreign policy in the civilizational sphere with emphasis on south asia (1941-1979)

radio is an important medium in relations between countries and an instrument for public diplomacy. the main question is what were the second pahlavi's purposes in using this communication instrument and how was it used in foreign policy with countries in its civilizational and cultural sphere, especially india, pakistan, afghanistan, and the ussr (turkmenistan). the main hypothesis of this article is that the pahlavi monarchy didn't define its influential instruments only in the military realm. instead, it recognized the importance of cultural and propaganda influence, considering iran's heritage in culture, art, music, and the persian language. policymakers insisted on a combination of the ideology of ancient nationalism and westernization, emphasizing the pahlavi monarchy, the expansion of the persian language, and shiite religion through music, as well as efforts to neutralize neighbors' propaganda. research findings indicate that after the establishment of radio in 1940, one of iran's important objectives was to broadcast in different languages in neighboring countries for iranian immigrants. simultaneously, the pahlavi monarchy tried to expand its cultural influence in the indian subcontinent and maintain peaceful relations with south asian countries. the present study provides a different narrative of iran's foreign relations through the analysis of radio programs (radio mashhad, gorgan, zahedan).