برآورد اثرات کوتاه مدت و بلندمدت سرریز فضایی رانت منابع بر توزیع درآمد درکشورهای منتخب

معمای اقتصادی رابطه رانت منابع طبیعی و رشد و مسیرهای اثرگذاری آن بر توزیع درآمد، از چند جنبه مورد بحث است: از یک طرف، ایجاد فرصت‏های رانت جویی و حجم اقتصاد سایه برای در اختیارگرفتن رانت ناشی از منابع، باعث کاهش کارایی اقتصادی و نابرابری در توزیع درآمد می شود و از طرف دیگر، استفاده بهینه از درآمد منابع طبیعی، در جهت آموزش و سلامت سرمایه انسانی، به توزیع عادلانه درآمدها می انجامد. هدف این پژوهش، برآورد اثرات مستقیم و غیرمستقیم (سرریزهای فضایی) مجاورت فضایی رانت منابع بر توزیع درآمد، شامل نقش شاخص توسعه انسانی و اقتصاد سایه در دو بعد بلندمدت و کوتاه مدت در قالب اقتصاد سنجی فضایی با استفاده از ماتریس مجاورت وزنی فاصله ای در بین75 کشور در4 گروه درآمدی در دوره زمانی (1990-2021) می باشد. با استفاده از آزمون موران، مدل فضایی تایید و الگوی پویای فضایی (spregxt) تخمین زده شد. نتایج تحقیق، نشاندهنده روند کاهشی اثرات مستقیم و غیرمستقیم رانت منابع طبیعی در بلندمدت با توجه به افزایش درآمد سرانه در کشورها در4 گروه درآمدی است، بطوریکه کشورهای با درآمد سرانه بالا و متوسط به بالا با مدیریت و کنترل اقتصاد سایه و سرمایه گذاری در آموزش و بهداشت نیروی انسانی، علاوه بر برابر تر شدن توزیع درآمد در داخل کشور، باعث بهبود توزیع درآمد در کشورهای مجاور نیز شده اند. در کشورهای با درآمد سرانه پایین و متوسط به پایین با طول دوره زمانی تاثیر منفی اقتصاد سایه بر توزیع درآمد گسترده تر شده است.

estimating the short-term and long-term effects of spatial resource rent spillover on income distribution in selected countries

the economic puzzle of the relationship between the rent of natural resources and growth and the ways of its influence on income distribution are discussed from several aspects; on the one hand, the creation of rent-seeking opportunities and the size of the shadow economy to take over the rent from resources will reduce economic efficiency and inequality in income distribution. and other hand, the optimal use of natural resource income for the education and health of human capital leads to a fair distribution of income. the aim is to estimate the direct and indirect effects (spatial spillovers) of the spatial proximity of resource rents on income distribution, including the role of the human development index and the shadow economy in two long and short-term dimensions in the form of spatial econometrics using distance-weighted proximity matrix among 75 countries. it is in 4 income groups in the period (1990-2021). using moran's test, the spatial model was confirmed and the spatial dynamic pattern (spregxt) was estimated. the results the decreasing trend of direct and indirect effects of resource rent in the long term due to the increase in per capita income in countries in 4 income groups; as high- and middle-income countries manage and control the shadow economy and invest in the education and health of human resources, the equal distribution of income within the country has improved the distribution of income in neighboring countries as well. in low- and middle-income countries, the negative impact of the shadow economy on income distribution has become more widespread over time.