تاثیر اعمال مالیات سود سپرده بر حجم سپرده‏های بانکی در ایران

این مطالعه به تحلیل و ارزیابی اثرات اعمال مالیات سود سپرده بر حجم سپرده‏های غیردیداری بانک‏ها پرداخته است. بررسی تجربه چند دهه گذشته اقتصاد کشور نشان می‏دهد هیچگاه مالیات بر سود سپرده بانکی اعمال نشده و سابقه تاریخی و اطلاعاتی برای آن ایجاد نشده است. بنابراین ارزیابی سیاستی که تا به اکنون انجام نگرفته است، در نفس دچار پیچیدگی و محدودیت‏هایی است. در این تحقیق برای تقلیل پیامد چنین محدودیت‏هایی، تغییرات نرخ سود سپرده بانکی به عنوان جایگزینی برای مالیات بر سود سپرده در نظر گرفته شده است. اثرگذاری تغییر نرخ سود بانکی بر حجم سپرده‏های غیردیداری در قالب مدل اقتصادسنجی و با روش خودرگرسیون با وقفه‏های توزیعی (ardl) برآورد شده است که در آن اثرگذاری دو متغیر نرخ ارز بازار غیررسمی و تولید ناخالص داخلی نیز تحلیل شده است. نتایج برآورد نشان داد که تولید ناخالص داخلی حقیقی نتوانسته است بر میزان سپرده‏های غیردیداری، اثرگذار باشد. اما در مقابل، نرخ ارز بازار غیررسمی از جمله مواردی است که به صورت معنی‏داری بر میزان سپرده‏ها تاثیرگذار بوده است. براساس مدل طراحی شده، میزان تاثیر مالیات سود سپرده بر حجم سپرده‏های غیردیداری، علاوه بر ضریب برآوردی، به نرخ اسمی سود سپرده‏ها در نظام بانکی و همچنین به نرخ تورم موجود در اقتصاد نیز بستگی دارد. بنابراین با ثابت گرفتن نرخ‏های مذکور، اثرگذاری اعمال مالیات سود سپرده در سه حالت: نرخ مالیات 5، 10 و 3 درصد تحلیل شده است. براساس یافته‏های مدل، با در نظر گرفتن نرخ سود بانکی 20 درصد و نرخ تورم 40 درصدی برای اقتصاد، اعمال نرخ مالیات 3درصد (10 درصد) موجب کاهش 23 میلیارد تومان (77 میلیارد تومان) سپرده‏های غیردیداری از نظام بانکی در یک سال می‏شود. براساس نتایج، گزینه مناسب برای اعمال سیاست مالیات بر سود سپرده‏های بانکی، نرخ مالیاتی 3 درصد است که در واقع می‏تواند سرآغازی بر فرآیند تدریجی سیاست اعمال مالیات بر سود سپرده ها باشد. تدریجی بودن فرآیند انجام این سیاست، به دلیل حساسیت‏برانگیز بودن موضوع مالیات بر سود سپرده است.

evaluating the effect of deposit interest tax on the bank deposits

this study analyzes and evaluates the effects of deposit interest tax on the quantity of bank deposits. examining the experience of the past few decades of the country's economy shows that deposit interest tax never been applied and no historical and informational records have been created for it. therefore, the evaluation of a policy that has not been carried out so far is inherently complicated and has limitations. in this research, in order to reduce the consequences of such restrictions, bank deposit interest rate changes have been considered as an alternative to deposit interest tax. the effect of bank interest rate changes on the quantity of deposits is estimated in the form of an econometric model and with the ardl method, in which the effect of two variables, the informal market exchange rate and the gross domestic product, is also analyzed. the estimation results show that the real gdp has not been able to statistically affect the amount of deposits. but on the other hand, the exchange rate of the informal market is one of the things that significantly affects the amount of deposits. based on the designed model, in addition to the estimated coefficient, the effect of the deposit interest tax on the amount of deposits, depends on the nominal rate of deposit interest in the banking system and the inflation rate in the economy. therefore, by fixing the mentioned rates, the effect of deposit interest tax has been analyzed in three cases of 5%, 10% and 3% tax rates. based on the findings of the model, taking into account the bank interest rate of 20% and the inflation rate of 40% for the economy, applying a tax rate of 3% (10%) will reduce 23 billion tomans (77 billion tomans) of deposits from the banking system in one year.