درآمدی بر دلالت‌های مقاصد شریعت بر سیاست‌گذاری خبری جمهوری اسلامی ایران

نبود الگویی منسجم برای سیاست‌گذاری رسانه‌های خبری بر پایه فقه نظام و مقاصد شریعت، چالش اصلی این تحقیق است. حاکمیت اسلامی، به سبب تمرکز بر حل مسائل فوری و عدم استفاده از نظامات فقهی، هنوز نتوانسته الگویی موثر در این زمینه تدوین کند. این مطالعه با روش کیفی و جمع‌آوری داده‌های اسنادی-کتابخانه‌ای پیش رفته و برای استخراج مقاصد شریعت، از منابع و متون معتبر فقهی بهره برده است. در پیشنهادهای سیاستی، الگویی تلفیقی به‌کار رفته که رویکرد ریشه‌ای (تحلیل لایه‌ای علل) را با رویکرد شاخه‌ای (تدریجی) ترکیب می‌کند. سیاست‌گذاران جمهوری اسلامی، برای مدیریت سازمان‌های رسانه‌ای داخلی، موظف‌اند مقاصد شریعت مرتبط با خبررسانی را محقق کنند. این امر شامل مقابله با نفوذ سکولاریسم در حوزه‌های علمیه، تقویت گفتمان جهاد تبیین، تولید علوم انسانی اسلامی و تحقق الگوی دعوت-اجابت است.در این تحقیق، سیاست‌گذاری رسانه‌های خبری بر مبنای مقاصد شریعت در دو سطح حاکمیتی و درون‌سازمانی واکاوی شده است. در سطح حاکمیتی، سیاست‌گذاری فرایندی است که دولت‌ها اهداف کلان را در قالب برنامه‌های اجرایی دنبال می‌کنند و از رسانه‌ها برای تقویت مشروعیت و قدرت بهره می‌برند. مفهوم «حاکمیت در رسانه‌ها» فراتر از کنترل حقوقی، شامل نظام‌های رسمی و غیررسمی سازماندهی رسانه‌هاست. رابطه دولت و رسانه نیز دوسویه است؛ رسانه‌ها قدرت دولتی را تقویت یا تضعیف و دولت‌ها هم از طریق سیاست‌گذاری، تنظیم‌گری و کنترل، رسانه‌ها را هدایت می‌کنند. در سطح درون‌سازمانی، سیاست‌گذاری فرایندهای پیش‌تولید، تولید، انتشار و بازخورد را در بر می‌گیرد تا مقاصد شریعت را عملی کند. مالکیت رسانه بر کنترل و خط‌مشی‌های کلان خبری تاثیرگذار است و سیاست‌گذاری به شیوه ترتیبی یا همزمان اجرا می‌شود.الگوی پیشنهادی، تدوین سندی بالادستی به نام «استراتژی امنیت ملی رسانه‌ای» است که مقاصد شریعت را در چهار لایه پیوسته پیگیری می‌کند: رفاه عمومی، حفظ نظامات اجتماعی، تولید و حفظ قدرت ملی و حفظ و برتری دین. این سند، چارچوبی برای تصمیم‌گیری نهادهای حاکمیتی و مدیران رسانه‌ای پدید می‌آورد.

an introduction to the implications of the maqasid al-sharia for news policy-making in the islamic republic of iran

the lack of a coherent model for news media policy-making based on the fiqh al-nizam (jurisprudence of systems) and the maqasid al-sharia (objectives of islamic law) constitutes the main challenge of this study. due to its focus on immediate issues and the limited application of systemic jurisprudence, the islamic governance has yet to develop an effective model in this area. employing a qualitative method and documentary–library data collection, this study draws upon authentic jurisprudential sources to extract the maqasid al-sharia. the proposed policy recommendations are presented through an integrated model combining a root-based (layered cause analysis) and a branch-based (gradual) approach. policymakers in the islamic republic are required to implement maqasid al-sharia related to news dissemination in managing domestic media organizations. this includes countering the influence of secularism in islamic seminaries, strengthening the jihad of clarification discourse, promoting islamic human sciences, and realizing the invitation–response model. in this study, news media policy-making based on the maqasid al-sharia is examined at two levels: governmental and organizational. at the governmental level, policy-making is a process through which states pursue macro-objectives via executive programs and use media to enhance legitimacy and power. the concept of governance in media goes beyond legal control to encompass both formal and informal systems of media organization. the relationship between the state and media is reciprocal—media can reinforce or weaken governmental power, while the state directs the media through policy, regulation, and oversight. at the organizational level, policy-making covers pre-production, production, dissemination, and feedback processes to operationalize the maqasid al-sharia. media ownership affects control and major news policies, and policy implementation may occur sequentially or simultaneously.the proposed framework calls for developing a high-level document titled national media security strategy, which pursues the maqasid al-sharia across four interrelated layers: public welfare, preservation of social systems, development and protection of national power, and safeguarding and promoting religion. this document provides a strategic framework for decision-making by state institutions and media executives.