بررسی قاعده التزام و وظایف متقابل دولت ج.ا.ایران و پناهندگان افغانستان

ج.ا.ایران در عرصه سیاست داخلی و خارجی خود با بهره‌مندی از قواعد فقهی توانسته است الگوی شایسته در عرصه بین‌الملل باشد‌. مسئله حضور پناهندگان یکی از موضوعات مهم برای کشور‌‌ها محسوب شده و هر یک براساسی منافع و سیاست‌های خود در قبال آنان رفتار می‌کنند‌.قاعده فقهی التزام، یکی از قواعد و اصول مهم و مرتبط پیرامون پناهندگان بوده و دولت ایران براساس همین قاعده می‌بایست در سیاست‌های خود در قبال پناهندگان افغان‌، این اصل را سرلوحه خود قرار بدهد و در تمام عرصه‌های مختلف‌، شخصیت حقوقی پناهندگان را حفظ و در این زمینه فرهنگ‌سازی مناسب نسبت به رفتار و منش خود در قبال‌آنها داشته باشد‌. با توجه به سیاست منفعت‌گرایانه کشورهای غربی‌، نسبت به حقوق پناهندگان، اجحاف و کوتاهی می‌شود‌؛ این در حالی است که این کشور‌‌ها پیوسته در رسانه‌‌ها‌، خود را مدافع حقوق پناهندگان معرفی می‌کنند‌.مقاله حاضر درصدد است نخست با تبیین مفاد و مبانی قاعده فقهی التزام‌، جایگاه و تاثیرگزاری این قاعده را با رویکردی تخصصی تبیین کرده‌، سپس با بیان حقوق پناهندگان در عرصه‌های مختلف (سیاسی‌، اقتصادی‌، فرهنگی‌) برگرفته شده از منابع فقهی و حقوقی‌، رفتار دولت ج.ا.ایران را در قبال پناهندگان افغان نقد و بررسی نماید‌.یافته‌های پژوهش حاضر حاکی از آن است که عدم اجرای قوانین مرتبط با پناهندگان افغان، موجب بروز مشکلات متعدد برای دولت ایران در سال‌های اخیر شده است و حل این مشکلات در سایه رعایت و پایبندی طرفینی دولت ایران و پناهندگان افغان نسبت به حقوق و وظایف خود در قبال یکدیگر بوده و عدم توجه به این مسئله عواقب متعددی در حوزه امنیت‌، اقتصاد و فرهنگ برای جامعه ایران و افغان در پی خواهد داشت‌.در این پژوهش با رویکرد توصیفی – تحلیلی‌، با نوع تحقیق تطبیقی و روش تحلیل نظریه مبنا برای تحلیل داده‌‌ها استفاده شده است‌.

an examination of the principle of commitment and the mutual duties of the islamic republic of iran and afghan refugees

the islamic republic of iran, in both its domestic and foreign policy, has been able to present a worthy model in the international arena by using jurisprudential principles. the presence of refugees is one of the major issues for many countries, each of which responds to them according to its interests and policies. the jurisprudential principle of commitment is one of the most important rules related to refugees, and the iranian government, based on this principle, must adopt it as a guiding framework in its policies toward afghan refugees. this includes preserving the legal personality of refugees in all domains and fostering appropriate cultural awareness regarding conduct toward them. in contrast, western countries, due to their utilitarian policies, often fall short of respecting refugee rights, while simultaneously presenting themselves in the media as defenders of such rights. this article aims first to explain the content and foundations of the jurisprudential principle of commitment and to clarify its status and implications with a specialized approach. it then discusses the rights of refugees in various fields (political, economic, cultural), derived from jurisprudential and legal sources, and critically examines the behavior of the islamic republic of iran toward afghan refugees. the findings indicate that failure to implement laws related to afghan refugees has caused multiple problems for the iranian government in recent years. addressing these problems requires mutual observance and adherence by both the iranian government and afghan refugees to their respective rights and duties. neglecting this matter can have significant consequences in the areas of security, economy, and culture for both iranian and afghan societies. this study employs a descriptive–analytical approach, with a comparative research design and the method of fundamental theory analysis for data examination.