نگاهی به فقه حکومتی در آثار امام خمینی

شاخص اصلی و محوری فقه، در آثار فقیه دقیق‌النظر و بلندآوازه، معمار نظام جمهوری اسلامی، حضرت آیت‌الله العظمی امام ‌سیدروح‌الله موسوی خمینی(ره)، حکومتی بودن است که از آن به فقه حکومتی یاد می‌شود. ضرورت پرداختن به فقه حکومتی در آثار امام خمینی(ره)، از آن‌روست که فقه ایشان دستمایه اصلی اسلامی بودن نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران است و هرگونه کاوش در فقه گران‌سنگ ایشان، کاوش و روشنگری در پایه‌های این نظام را نتیجه می‌دهد. نتایج تحقیق، اولا، در معنا و ماهیت فقه حکومتی و انطباق آن بر فقه در آثار ایشان است. ثانیا، در بررسی مبانی فقه حکومتی، چهار مبنای آمیختگی دین و سیاست، نقش محوری حکومت در سعادت فردی و جمعی انسان، حکومت‌محوری اهداف فقه و حکومت‌محوری احکام فقه، مطرح و در آثار آن فقیه گرانمایه تطبیق داده شد. ثالثا، در حوزه آثار کلی و اصولی فقه حکومتی و نیز، فتاوای فقهی ایشان، هر یک، سه مسئله مطرح و مورد تحلیل و نتیجه‌گیری قرار گرفت. در حوزه آثار کلی، خطابات قانونیه، حکومتی بودن قاعده لاضرر و اولی بودن احکام حکومتی در نظرگاه ایشان، از آثار عمده حکومتی بودن فقه ایشان است.

an examination of governmental jurisprudence in the works of imam khomeini

the main and central characteristic of jurisprudence in the works of the prominent and insightful jurist, the architect of the islamic republic of iran, grand ayatollah imam ruhollah mousavi khomeini, is its governmental nature, referred to as governmental jurisprudence (fiqh). the necessity of dealing with governmental jurisprudence in imam khomeini's works lies in the fact that his jurisprudence serves as the foundation of the islamic character of the islamic republic of iran, and any inquiry into his valuable jurisprudence results in clarifying the foundations of this system. the findings of this study, first, examine the meaning and essence of governmental jurisprudence and its correspondence with jurisprudence in his works. second, in analyzing the foundations of governmental jurisprudence, four principles are identified: the interconnection of religion and politics, the central role of government in individual and collective human prosperity, the government-centeredness of jurisprudential objectives, and the government-centeredness of jurisprudential rulings—all reflected in his writings. third, within both his general jurisprudential works and his specific fatwas, three issues are analyzed and concluded. in the domain of general works, khitabat qanuniyya (general legal addresses), the governmental dimension of the la darar rule, and the primacy of governmental rulings in his perspective stand out as major aspects of the governmental nature of his jurisprudence.