نقد و بررسی مفهوم عقل در نظریه عقلانی هیجانی آلبرت الیس با نگرش به منابع اسلامی

پژوهش حاضر با هدف شناسایی مفهوم عقل در نظریه عقلانی هیجانی آلبرت الیس و مقایسه و نقد آن بر اساس دیدگاه اسلامی انجام شد. روش پژوهش حاضر، توصیفی تحلیلی است که طبق آن ابتدا با مرور منابع موجود، مبانی نظریه الیس شناسایی و سپس مفهوم عقل در این نظریه شناسایی و مطرح شد و در ادامه از منظر منابع دینی بررسی و نقد شد. یافته‌ها نشان داد برخلاف الیس که به عقل پراگماتیستی معتقد است و آن را ابزاری برای سنجش سود و زیان ظاهری و محسوس و این جهانی می داند، از منظر دین عقل یک قوه تشحیصی است که در دو سطح نظری و عملی، نمود دارد. به تعبیری دیگر عقل، دو مولفه اساسی دارد یکی مولفه شناختی که کارکرد آن شناخت و تشخیص مصلحت و مفسده و خیر و شر است. مولفه دیگر، انگیزشی است که عبارت است از نوعی گرایش به انجام دادن خوبی و منع و بازداری از زشتی و رفتارهای نامطلوب.

criticism of the concept of reason in albert ellis' rational-emotional theory with an attitude to islamic sources

the present research was conducted with the aim of identifying the concept of reason in albert ellis's rational-emotional theory and comparing and criticizing it based on the islamic perspective. the present research method is descriptive and analytical according to which, first by reviewing the available sources, the basics of ellis's theory were identified, and then the concept of reason in this theory was identified and presented, and then it was examined and criticized from the perspective of religious sources. the findings showed that, contrary to ellis, who believes in pragmatic reason and considers it a tool to measure apparent and tangible profit and loss in this world, from the point of view of religion, reason is a diagnostic power that manifests itself on both theoretical and practical levels. in other words, intellect has two basic components, one is cognitive component, whose function is to recognize and recognize expediency and corruption, good and evil. another component is motivation, which consists of a kind of tendency to do good and prevent ugliness and undesirable behaviors.