سنجش مفهوم کهن الگویی با اتکا به شواهد باستان‌شناسانه

هنر ایرانی برای نقش‌آفرینی در این تزئینات، به طور مستمر از کهن الگوهایی نظیر «گل نیلوفر» و «درخت تاک» تاثیر پذیرفته است. استفاده مکرر و متوالی از این این موتیف‌های تزئینی در ادوار مختلف بر اهمیت آنها در القای مفاهیمی بنیادین دلالت دارد. اینکه دو نقش تزئینی مذکور تا چه میزان به عنوان الگوی اصلی (آرکی تایپ) مورد توجه هنرمندان تمدن‌های باستان قرار گرفته است؟ پرسش دیگر به دلایل یکسانی و در عین حال تنوع مفاهیم نقوش مذکور در تمدن‌های باستان مربوط است و دیگر آنکه، هنرمند ایران باستان تا چه اندازه در خلق این نمادها تحت تاثیر ناخودآگاه جمعی و تجربیات مشترک بشری قرار داشته اند؟ فرض بر آن است که گل نیلوفر و درخت تاک ایرانی بدان سبب به صورت نمادهایی در آثار فرهنگی هند و مصر باستان ظهور یافته اند که به عنوان کهن الگو از ناخودآگاه جمعی بشر سرچشمه گرفته اند و به طور یکسان در تمدن‌های باستان به اجرا در آمده اند. هدف اصلی پژوهش حاضر آن است که مشخص گردد الگوها تزئینی مشترک مورد استفاده در تمدن‌های عظیم کهن چگونه و تا چه میزان با مفهوم «آرکی تایپی» قابل تطبیق است و تا چه اندازه تحت تاثیر ناخودآگای جمعی بشر قرار داشته است. در پژوهش حاضر روشن گردید که این نقوش با عنایت به مفاهیم فلسفی عمیق و کاربری‌های اسطوره ای و سمبولیک‌شان بستر بسیار مناسبی برای بروز و ظهور کهن الگوها را به وجود می آوردند و این ویژگی‌ها کار مایۀ رونق و استمرار آنها را نیز فراهم می ساخت. بدین‌ترتیب، سندی محکم برای تایید نظریۀ کهن الگویی گوستاو یونگ به دست آمده که ناخودآگاه جمعی بشر را سرچشمه کهن الگوهایی می‌داند که به صورت رمزوار و نمادگونه در آثار فرهنگی هنری متجلی می گردند.

archetype assay concept on base archaeology studies

the iranian art has been affected by the motifs of lilies and vine all the time. the frequent use of these decorative motifs in different periods shows their importance in transferring a concept. this fact leads us to the question that how much ancient artists were influenced by the archetype of these two motifs. another question is related to the variety of concepts of the mentioned motifs in the ancient periods, if they all had a same meaning through the time or not. and the other question is to what extent the creators of the motifs were influenced by the collective unconscious and the human's common experiences?since the patterns of vine and lilies are perfectly matched with indian and egyptian symbols, we think that maybe these archetypes had been originated from the human collective unconscious. the main objective of this study is to determine how the common decorative patterns, used in the great civilizations, are matched with the archetype and to what extent it is influenced by the human’s collective unconscious. in this study, we explain that these patterns, considering their profound philosophical concepts and mythical functions paved the way for creation of archetypes. thus, the writer supports the theory of jung in which he believes archetypes are originated from the human's collective unconscious.