بازتاب فلاحت در کاشان از منظر کتاب تاریخی مراة القاسان

عصر ناصری دوره تغییر و تحولات اجتماعی در تاریخ ایران و شروع مدرنیسم اجتماعی است. عواملی مانند تغییر در نحوه کارکرد دستگاه دیوان‌سالاری سنتی، ارتباطات فرهنگی و اقتصادی گسترده با جهان خارج، ورود مظاهر نوین پیشرفت صنعتی به کشور، گسترش صنعت چاپ و نشر و رقابت قدرت‌های بزرگ استعماری در آسیا، این تحولات را رقم زدند. در این دوره گردآوری و تدوین اطلاعات درباره فرهنگ، اقتصاد ایالات و ولایات کشور توسط مولفان مورد توجه قرار گرفت. بیان مسئله این نوشتار به بررسی وضعیت فلاحت کاشان در آیینه کتاب مراة القاسان و کاربردی بودن نکات مطرح شده برای دوره معاصر است. روش تحقیق این پژوهش بر اساس روش اسنادی کتابخانه سامان یافته است. یافته‌های اساسی نتایج نشان داد فلاحت پایه اصلی اقتصادی در دوره میانی حکومت ناصری است، دانش بومی سرزمینی عامل ثبات کشاورزی آن دوره بوده است و در این منطقه خشک، قنات محور کشاورزی است. بازیابی این دانش بومی می‌تواند در رفع بحران‌های زیست محیطی امروزه کاربردی باشد. مولف با ذکر وقایع تاریخی دوران قاجاریه در کاشان اثری جامع را نگاشته است. مراة القاسان تالیف عبدالرحیم کلانتر ضرابی که با عنوان تاریخ کاشان در ایران نشر شده است اثر دایرة‌المعارف گونه‌ای است که به جوانب تاریخی، اجتماعی، اقتصادی، جامعه‌شناسی و مردم‌شناسی کاشان در عصر ناصری می‌پردازد. این اثر اطلاعات دست اول و جامعی در ارتباط با کاشان، اجتماع و اقتصاد آن منطقه ارائه می‌دهد که در شناخت تحولات آن دوران بسیار موثر است.

perspective of kashan agriculture in merat – al ghasan (history of kashan)

the naseri era is a period of social change in the history of iran and the beginning of social modernism. factors such as changes in the functioning of the traditional bureaucracy, extensive cultural and economic ties with the outside world, the arrival of new manifestations of industrial progress in the country, the expansion of the publishing industry and the competition of the great colonial powers in asia, marked these developments. during this period, the authors collected and compiled information about the culture, economy of the states and provinces of the country. research objective: this article examines the agriculture situation of kashan in the merat al ghasan book and the applicability of the points raised for the contemporary period. research methodology: this research is based on the document library method.results: the results showed that agriculture was the main economic base in the middle period of the nasserite era, indigenous knowledge of the land was the factor of agricultural stability in that period, and in this arid region, the aqueduct was the center of agriculture. the recovery of this native knowledge can be useful in solving environmental crises today. the author has written a comprehensive work by mentioning the historical events of the qajar period in kashan. the merat–al ghasan authored by abdul rahim kalantar zarrabi, published under the title history of kashan in iran, is an encyclopedic work that deals with the historical, social, economic, sociological and anthropological aspects of kashan in the naseri era. this work provides first hand and comprehensive information related to kashan, the society and economy of that region, which is very effective in understanding the developments of that era