تحلیل فضایی شاخص‌های اقتصادی در بین استان‌ها و قومیت‌های ایرانی- اسلامی

اولین گام در برنامه‌ ریزی توسعه فضایی درک چگونگی توزیع فرصت‌های اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و غیره بین مناطق مختلف جغرافیایی می‌باشد. توجه به این امر ارائه خدمات را بهبود بخشیده و تعادل میان مناطق مختلف را افزایش می‌دهد. هدف پژوهش حاضر، تحلیل فضایی توسعه قومیتی در ایران با تاکید بر شاخص های اقتصادی می‌باشد. پژوهش حاضر به لحاظ هدف کاربردی و به لحاظ ماهیت توصیفی- تحلیلی می باشد. داده های مورد نیاز تحقیق از منابع کتابخانه ای- اسنادی و از سالنامه آماری سال 1401 و آخرین سرشماری ملی ایران در سال 1395، جمع آوری شده است. با استفاده از منابع مذکور داده های مربوط به 22 شاخص اقتصادی مهم جمع‌آوری گردید. در پژوهش حاضر از آنتروپی شانون، ضریب تغییرات و روش ویکور به ترتیب برای وزن‌دهی، تجزیه و تحلیل پراکندگی و تعیین سطح توسعه استفاده گردید. جهت تولید نقشه ها و نمایش نتایج بر روی نقشه از نرم‌افزار arcgis استفاده شده است. نتایج پژوهش حاکی از ضعف توسعه اقتصادی متوازن میان اقوام ایرانی می‌باشد. تحلیل ها نشان می دهند که به لحاظ توسعه اقتصادی قومیت های فارس و آذری به ترتیب با q، صفر و 0.5828 از برخوردارترین قومیت‌ های ایرانی و قومیت ‌های ترکمن و بلوچ به ترتیب با q، به میزان 0.9007 و 0.9978 کم برخوردارترین قومیت ‌های ایرانی هستند. به طور کلی نتایج تحقیق نشان می دهد که وضعیت توسعه ‌یافتگی اقتصادی اقوام ایرانی ارتباط ضعیفی با عدالت اجتماعی و فضایی دارد و نیازمند توجه و برنامه‌ریزی‌های اثربخش و کارآمد جهت تحقق توسعه متوازن بین مناطق جغرافیایی مختلف می‌باشد.

spatial analysis of economic indicators among iranian-islamic provinces and ethnicities

the first step in spatial development planning is understanding how economic, social, cultural, and other opportunities are distributed across different geographical regions. a focus on this aspect can enhance service delivery and promote greater balance between regions. the objective of the present study is to spatially analyze ethnic development in iran, with particular emphasis on economic indicators. this research is applied in purpose and descriptive-analytical in nature. the data required for the study were collected from library and archival sources, the statistical yearbook of iran for 2022, and the most recent iranian national census conducted in 2016. using these sources, data for 22 key economic indicators were gathered. in this study, shannon entropy, the coefficient of variation, and the vikor method were employed for weighting, dispersion analysis, and development level determination, respectively. arcgis software was used to generate maps and visualize the results. the findings of the study reveal a lack of balanced economic development among iran's ethnic groups. the analyses show that, in terms of economic development, the persian and azeri ethnic groups—with q-values of 0 and 0.5828, respectively—are the most economically developed, while the turkmen and baluchi ethnic groups, with q-values of 0.9007 and 0.9978, respectively, are the least developed. overall, the results suggest that the economic development status of iran's ethnic groups exhibits a weak correlation with social and spatial justice. this highlights the need for effective and efficient planning and interventions to achieve balanced development across different geographical regions.