ارزیابی و پهنه‌بندی فضاهای بی‌دفاع شهری منطقه‌ یک تبریز

فضاهای بی‌دفاع شهری از مهمترین عواملی هستند که با ایجاد فرصت‌های بروز رفتارهای بزهکارانه در بافت‌های شهری، امنیت روانی و اجتماعی شهروندان را به مخاطره می‎‌اندازند و به دلیل ویژگی‌های کالبدی و اجتماعی نامطلوب، کیفیت و چگونگی رفتار، حضور و زندگی شهروندان در محیط شهر را تحت تاثیر قرار می‌دهند. این پژوهش درپی ارزیابی و پهنه‌بندی فضاهای بی‌دفاع شهری منطقه یک تبریز بوده و به لحاظ کارکرد، بنیادی و به لحاظ هدف، اکتشافی و کاربردی و بر مبنای داده‌های اسنادی و میدانی و ترکیبی از مطالعات کمی و کیفی می‌باشد. جامعه آماری، فضای کالبدی محلات منطقه یک شهر تبریز بوده و داده‌های به‌دست آمده توسط مولفه‌های موثر در ایجاد فضاهای بی‌دفاع به کمک نرم‌افزارهای سیستم اطلاعات جغرافیایی تجزیه و تحلیل شده و با استفاده از روش‌های وزن‌دهی، همپوشانی نهایی لایه‌ها برای پهنه‌بندی محلات از نظر وجود فضاهای بی‌دفاع انجام شده است. یافته‏ها نشان می‏دهد محلات ولیعصر و گلکار به ترتیب دارای کمترین فضاهای بی‌دفاع و مالازینال، سیلاب قوشخانه، پل‌سنگی، یوسف‌آباد و ایده‌لو به ترتیب بی‌دفاع‌ترین نقاط می‌باشند و با پیشروی از نواحی شرقی به سمت مرزهای غربی منطقه و با کاهش کیفیت محلات، فضاهای بی‌دفاع افزایش یافته و آسیب‌پذیری‌های اجتماعی-کالبدی بیشتر می‌شود، بنابراین نورپردازی و روشنایی نامناسب، زمین‌های بایر و مخروبه، پوشش گیاهی و فضاهای سبز متراکم، معابر بن‌بست، کم‌عرض و معابر ال و یو شکل از مهم‌ترین متغیرهای موثر در ایجاد فضاهای بی‌دفاع شهری هستند، در چنین شرایطی ضعف نظارت و رویت‌پذیری، خلوتی و تاریکی، کیفیت نامناسب فضاها و آشفتگی و فرسودگی بافت‌ها منجر به کاهش امنیت اجتماعی می‌شود.

evaluation and zoning of defenseless urban spaces in region 1 of tabriz city

vulnerable urban spaces are among the spaces that endanger citizens' psychological and social security by creating conditions for the formation and occurrence of criminal behaviors due to inappropriate physical and social characteristics. while dealing with related concepts and definitions, this research seeks to evaluate and zone defenseless urban spaces in region 1 of tabriz. the type of exploration of this mixed method research is functional, fundamental, and in terms of purpose, the research uses exploratory and applied methods, and is based on documentary and field data.the statistical population of the study includes the physical space of neighborhoods in region 1 of tabriz. the data obtained by the effective components in creating defenseless spaces are analyzed using of gis software and weighting methods; the final overlap of layers is used to zoning neighborhoods in terms of defenseless spaces. the findings show that valiasr and golkar neighborhoods have the least defenseless spaces, and mallazeinal, seylab qoshkhaneh, baghmishe ghadim, polsangi, yousefabad, and idelou neighborhoods have the least defenseless areas in the study area, respectively. in addition, as we move from the eastern areas to the western borders of the region, defenseless spaces increase, their quality decreases, and socio-physical vulnerabilities and social security of citizens are more affected. inadequate lighting , barren and ruined landscapes, vegetation and dense green spaces, dead-end passages, narrow passages, and l-shaped u-shaped passages are the most important variables that affect the creation of defenseless urban spaces.the effects of these variables include poor monitoring and visibility, loneliness and darkness, poor quality of spaces and confusion, and burnout of tissues, resulting in reduced social security