پیوندهای فرهنگی لرستان و جنوب‌غرب ایران در دوره نوسنگی با تکیه بر شواهد باستان شناسی

استان لرستان منطقه ای کوهستانی در زاگرس مرکزی و غرب ایران است. پیش از این سه محوطه نوسنگی در این منطقه کاوش شده است که شامل عبدالحسین در دشت دلفان، چیاسبز شرقی در دره سیمره و کلک اسدمراد در غرب پلدختر می شود. قدمت این استقرارها بین اوایل هزاره نهم تا اوایل هزاره هفتم پیش از میلاد است و مربوط به دوره نوسنگی پیش از سفال است. سفال های عبدالحسین متعلق به فرهنگ «باغ نو» در لرستان است که به دوره کالکولیتیک قدیم تعلق دارد. بررسی های اخیر منجر به شناسایی حدود 20 محوطه جدید نوسنگی در این منطقه شده است. از سطح تمامی این محوطه ها دست ساخته های سنگی شاخص دوره نوسنگی یافت شده است و بیشتر آنها به دوره نوسنگی بدون سفال تعلق دارند. در این میان سه محوطه دارای سفال هایی بود که پیش از این در منطقه شناسایی نشده بود. این سه محوطه به نام های رواهل، کرگونه و چال آب در دره خرم آباد و غرب آن قرار دارند. از نظر فنی، فرم و نوع تزئینات، این سفال ها قابل هم سنجی با نمونه های معرفی شده از تپه علی کش در دشت دهلران و تپه توله ای در نزدیکی اندیمشک در شمال خوزستان است. بنابر گفته فرانک هول در علی کش سه گروه سفالی شامل نوع جعفر ساده، جعفر منقوش و خزینه سرخ شناسایی شده است. نمونه های این سفال ها از کاوش اخیر حجت دارابی در علی کش به دست آمده اند. با مطالعه سفال های سه محوطه پیش گفته به وضوح می توان حضور هر سه گروه سفالی معرفی شده در علی کش را در این محوطه ها دید. نگارندگان در این نوشتار با روشی تحلیلی-مقایسه ای یکنواختی این سفال ها را نشان دهندۀ تعلق آنها به یک جامعه واحد در دو طرف مسیر مهاجرت عمودی یا بازتابی از پیوندهای فرهنگی نزدیک بین مردمان نوسنگی ارتفاعات لرستان با دشت دهلران و شمال خوزستان تفسیر می کنند.

cultural connections between lorestan and southwestern iran in the neolithic period based on archaeological evidence

lorestan province is a mountainous region in the central zagros of western. three neolithic sites have previously been excavated in this region: abdul hussein in the delfan plain, chia sabz in the seymareh valley, and kallek asadmord west of pol-e dokhtar. these settlements are dated between the early ninth to the early seventh millennium bce and are associated with the pre-pottery neolithic period. the pottery of abdul hussein belongs to the bag-e no culture in lorestan (lower chalcolithic period). recent surveys have resulted in the identification of about 20 new neolithic sites in this region. meanwhile, three sites had pottery that had not been identified in the region. these three sites, named roahol, kargonah, and chal-ab are located in the khorramabad and in the west of khorramabad valley. the only site where these potteries can be compared is the alikosh in dehloran plain. in the layers of the mohammed jafar, as hole says, and in recent excavation confirmed by darabi, three pottery groups have been identified, including jafar plain, jafar painted, and red khazineh. by studying sherds of pottery in the three sites in the khorramabad valley, we can clearly see the presence of all three pottery groups introduced in the alikosh in these sites. these potteries uniformity may indicate their belonging to a single community on either side of a vertical migration route, or it may represent close cultural links between neolithic peoples of lorestan highland and dehloran plain.