شواهدی احتمالی از پارینه‌سنگی میانی در ارتفاعات شمالی دشت شوشان، خوزستان، ایران

با وجود مطالعات گسترده در رابطه با فعالیت‌های انسان‌های پلیستوسن در مناطق زاگرس و البرز و نیز پیشرفت چشمگیر در بررسی و مطالعه مناطقی همچون نواحی کوهپایه‌ای، دشت‌ها و حاشیه کویر‌ها در سال-های اخیر، هنوز هم بعضی از این مناطق حاشیه‌ای و کوهپایه‌ای کمتر مورد توجه قرار گرفته و اطلاعات محدودی در رابطه با دوران پارینه‌سنگی از آنها به‌دست آمده است. از جملۀ این مناطق می‌توان به استان خوزستان به‌خصوص نواحی شمالی این استان (ارتفاعات شمال دشت شوشان) اشاره کرد که به‌رغم بررسی‌های محدود پارینه‌سنگی انجام‌شده در چند سال اخیر، اطلاعات به‌دست آمده از این منطقه جالب به نظر می‌رسند. محوطۀ خِروَلی یکی از معدود محوطه‌های پارینه‌سنگی شناخته‌شده در چندسال اخیر است که در غرب ارتفاعات زاگرس، در ارتفاعات شمال شهرستان شوش و در نزدیکی ساحل غربی رودخانه کرخه واقع شده است. این محوطه در سال 1391 شناسایی و به‌صورت سیستماتیک بررسی گردید. با توجه به وسعت محوطه و پراکنش دست‌افزارها نمونه‌برداری از تمام محوطه امکان‌پذیر نبود، به همین دلیل تنها 4 محدوده از کل محوطه به‌منظور نمونه‌برداری انتخاب و در مجموع 330 قطعه دست‌افزار سنگی از این محدوده‌ها جمع‌آوری شد. نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل دست‌افزارهای این محوطه نشان‌دهندۀ مجموعه‌ای احتمالاً مربوط به دورۀ پارینه‌سنگی میانی با رواج تکنیک تراشه‌برداری، همراه با حضور عناصر لوالوا و انواع خراشنده و با دسترسی قابل توجه به ماده خام محلی است.

probable evidence of a middle paleolithic site in the northern part of susiana plain, khuzestan, iran

despite extensive studies on pleistocene human activities in the zagros and alborz regions, as well as significant progress in the study of areas such as foothills, plains, and desert margins in recent years, some of these marginal and foothill areas have still received less attention and limited information has been obtained about the paleolithic period from them. among these areas, we can mention khuzestan province, especially the northern areas of this province (northern heights of the shushan plain), which despite the limited paleolithic studies conducted in recent years, the information obtained from this area seems interesting. the khervali site is one of the few known paleolithic sites in recent years, located in the west of the zagros highlands, in the northern heights of shush city, and near the western bank of the karkheh river. this site was identified and systematically investigated in 2012. given the size of the site and the distribution of the tools, sampling the entire site was not possible, so only four areas of the entire site were selected for sampling, and a total of 330 stone tool fragments were collected from these areas. the results of the analysis of the tools from this site indicate an assemblage probably related to the middle paleolithic period with the prevalence of chipping techniques, along with the presence of loval elements and scraping types, and with significant access to local raw materials.