تبیین تعلل ورزی تحصیلی بر اساس نشخوار فکری و خودآگاهی هیجانی

هدف: این پژوهش با هدف بررسی تاثیر نشخوار فکری و خودآگاهی هیجانی بر تعلل‌ورزی تحصیلی در میان دانش‌آموزان انجام شد.مواد و روش: مطالعه حاضر از نوع توصیفی-همبستگی بود که بر روی 250 دانش‌آموز دوره متوسطه دوم در ناحیه یک آموزش و پرورش شهرستان تبریز در سال تحصیلی 1402-1403 انجام شد. شرکت‌کنندگان به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند و پرسشنامه‌های تعلل‌ورزی تحصیلی تاکمن (1989)، نشخوار فکری نولن-هوکسما و مارو (1991) و خودآگاهی هیجانی گرنت و همکاران (2002) را تکمیل کردند. تحلیل داده‌ها با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون و رگرسیون چندمتغیره در نرم‌افزار spss نسخه 26 انجام شد.یافته‌ها: نتایج نشان داد که نشخوار فکری با تعلل‌ورزی تحصیلی رابطه مثبت و معناداری دارد (r = 0.62, p < 0.001) در حالی که خودآگاهی هیجانی با تعلل‌ورزی تحصیلی رابطه منفی و معنادار نشان داد (r = -0.57, p < 0.001). نتایج رگرسیون چندمتغیره نیز نشان داد که نشخوار فکری (β = -0.45, p < 0.001) و خودآگاهی هیجانی (β = 0.38, p < 0.001) پیش‌بین‌های معناداری برای تعلل‌ورزی تحصیلی هستند و مدل رگرسیون به طور معناداری 52 درصد از واریانس تعلل‌ورزی تحصیلی را تبیین می‌کند (r² = 0.52, f = 25.78, p < 0.001).نتیجه‌گیری: این یافته‌ها نشان می‌دهند که نشخوار فکری به عنوان یک عامل شناختی منفی موجب افزایش تعلل‌ورزی تحصیلی می‌شود، در حالی که خودآگاهی هیجانی می‌تواند با بهبود تنظیم هیجانی، تعلل‌ورزی را کاهش دهد. بر این اساس، تقویت مهارت‌های خودآگاهی هیجانی و کاهش نشخوار فکری از طریق مداخلات آموزشی و روان‌شناختی می‌تواند راهکار موثری برای بهبود عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان باشد.

explaining academic procrastination based on rumination and emotional self-awareness

objective: this study aimed to examine the impact of rumination and emotional self-awareness on academic procrastination among students.methods and materials: this descriptive-correlational study was conducted on 250 high school students from district 1 of tabriz's department of education in the 2023-2024 academic year. participants were selected using convenience sampling and completed the tuckman academic procrastination scale (1989), the rumination response scale by nolen-hoeksema and morrow (1991), and the emotional self-awareness questionnaire by grant et al. (2002). data analysis was performed using pearson correlation and multiple regression analysis in spss version 26.findings: the results indicated that rumination had a significant positive correlation with academic procrastination (r = 0.62, p < 0.001), while emotional self-awareness had a significant negative correlation with academic procrastination (r = -0.57, p < 0.001). multiple regression analysis revealed that rumination (β = -0.45, p < 0.001) and emotional self-awareness (β = 0.38, p < 0.001) were significant predictors of academic procrastination, with the regression model explaining 52% of the variance in academic procrastination (r² = 0.52, f = 25.78, p < 0.001).conclusion: these findings suggest that rumination, as a maladaptive cognitive process, increases academic procrastination, whereas emotional self-awareness can reduce procrastination by improving emotional regulation. therefore, enhancing emotional self-awareness and reducing rumination through educational and psychological interventions may serve as effective strategies for improving students' academic performance.keywords: academic procrastination, rumination, emotional self-awareness, emotional regulation, academic performance