mahdism in the qur'an and sunnah: foundations and the perspectives of sunni scholars

Belief in the advent of imam al-mahdi (may allah hasten his reappearance) is reflected not only in shiʿi theological and hadith sources, but also extensively in the most authoritative sunni references, particularly the ṣiḥāḥ al-sittah (the six canonical collections). employing a descriptive–analytical method, the present study examines the status of imam al-mahdi (aj) in the qur'an and sunni sources. drawing upon the ṣiḥāḥ al-sittah, as well as sunni hadith, historical, and theological works, the study elucidates the qur'anic and narrational foundations of mahdism, the lineage and identity of imam al-mahdi (aj), his universal government, the descent of prophet jesus (ʿīsā), the signs of reappearance, and the viewpoints of sunni scholars regarding him. through an analysis of the traditions concerning mahdism found in sunan abī dāwūd, jāmiʿ al-tirmidhī, sunan ibn mājah, ṣaḥīḥ al-bukhārī, and ṣaḥīḥ muslim, this study demonstrates that the essential belief in the advent of imam al-mahdi (aj), his affiliation with the prophet's household (ahl al-bayt), his descent from lady fāṭimah (peace be upon her), the establishment of a universal government of justice, and the occurrence of the signs of reappearance are among the issues accepted by many sunni traditionists and theologians. the findings of this study indicate that mahdism, beyond its theological significance, possesses important social, civilizational, and unifying dimensions within the muslim world. as one of the most significant shared beliefs among muslims, it can serve as a basis for rapprochement among islamic schools of thought and for strengthening hope in a future founded upon universal justice.

بررسی جایگاه مهدویت در قرآن و سنت: تحلیل و نقد مبانی، روایات و دیدگاه علمای اهل‌سنت

اعتقاد به ظهور حضرت مهدی(عج) از آموزه‌های بنیادین اسلام و از باورهای مشترک میان مذاهب اسلامی است که ریشه در قرآن کریم و سنت نبوی دارد. این باور، نه‌تنها در منابع حدیثی و کلامی شیعه، بلکه در معتبرترین منابع اهل‌سنت، به‌ویژه صحاح سته، بازتاب گسترده‌ای یافته است. پژوهش حاضر با روش توصیفی تحلیلی، جایگاه حضرت مهدی(عج) را در قرآن و منابع اهل‌سنت بررسی می‌کند و با استناد به صحاح سته، آثار حدیثی، تاریخی و کلامی اهل‌سنت، به تبیین مبانی قرآنی و روایی مهدویت، نسب و هویت حضرت مهدی(عج)، حکومت جهانی ایشان، نزول حضرت عیسی(ع)، علائم ظهور و دیدگاه دانشمندان اهل‌سنت درباره آن حضرت می‌پردازد. در این پژوهش، ضمن تحلیل احادیث مهدویت در سنن ابی‌داود، ترمذی، ابن‌ماجه، صحیح بخاری و صحیح مسلم، نشان داده شده است که اصل ظهور حضرت مهدی(عج)، انتساب ایشان به اهل‌بیت پیامبر(ص)، فاطمی بودن نسب آن حضرت، تشکیل حکومت جهانی عدل و وقوع علائم ظهور، از موضوعات مورد اتفاق بسیاری از محدّثان و متکلمان اهل‌سنت است. همچنین بررسی آثار مستقل علمای اهل‌سنت درباره حضرت مهدی(عج) نشان می‌دهد که مسئله مهدویت در طول تاریخ اسلامی، همواره مورد توجه اندیشمندان بزرگ اهل‌سنت بوده و بسیاری از آنان احادیث مهدویت را متواتر و معتبر دانسته‌اند.