reconsidering family law reforms, with emphasis on mahr, in light of the teachings of the ahl al-bayt (as) and imami shiite jurisprudence

Updating family laws is an important juristic and social problem. this article argues that the ahl al-bayt (as) tradition provides practical precedents for context-sensitive legal reasoning, showing that the implementation of rulings may change when their subject-matter, social function, or consequences change. according to a well-established theory in shiite jurisprudence, legal rulings are grounded in real interests and harms. the permanence of islam, therefore, does not lie in the rigidity of every legal form, but in its capacity to establish enduring principles that can guide changing human circumstances.within this framework, mahr had a specific function in earlier social contexts. in contemporary society, however, it has often been transformed into a sign of women's social status or a guarantee for marital continuity. this transformation has contributed to the spread of excessive mahr and has created significant social and legal difficulties. since the islamic legal system defines the family as an institution aimed at moral growth, mutual responsibility, and the upbringing of righteous children, family laws must be evaluated in light of these purposes. this article suggests that the contemporary legal structure of mahr and the unilateral male right to divorce in permanent marriage should be reconsidered. instead of treating excessive mahr as an immediately enforceable debt and divorce as a one-sided male prerogative, the law should allow both spouses to seek judicial divorce under clearly defined conditions, while protecting women's financial rights through fair and balanced legal mechanisms. such reform would necessarily require corresponding changes in other family laws.

تجدیدنظر در اصلاحات قوانین خانواده با تمرکز بر موضوع مهریه؛ بر اساس آموزه‌های اهل‌بیت (ع) و فقه امامیه

به‌روزرسانی قوانین خانواده، یکی از مسائل مهم فقهی و اجتماعی است. مقاله حاضر استدلال می‌کند که سنت اهل‌بیت (علیهم‌السلام) پیشینه‌های عملی برای استدلال حقوقیِ متناسب با مقتضیات زمان (context-sensitive) ارائه می‌دهد؛ بدین معنا که با تغییر موضوع، کارکرد اجتماعی یا پیامدهای یک حکم، امکان تغییر در اجرای آن وجود دارد. بر اساس نظریه‌ای تثبیت‌شده در فقه شیعه، احکام شرعی بر پایه مصالح و مفاسد واقعی استوارند؛ از این رو، تداوم و ماندگاری اسلام نه در جمودِ اشکالِ حقوقی، بلکه در ظرفیت آن برای استقرار اصول پایدار جهت هدایت جوامع انسانی در شرایط متغیر نهفته است.در این چارچوب، «مهریه» در بافت‌های اجتماعی پیشین کارکرد مشخصی داشته است، اما در جامعه معاصر، اغلب به نمادی از جایگاه اجتماعی زنان یا تضمینی برای تداوم ازدواج تبدیل شده است. این دگردیسی منجر به گسترش مهریه‌های گزاف و بروز مشکلات گسترده اجتماعی و حقوقی شده است. از آنجا که نظام حقوقی اسلام، خانواده را نهادی با هدف رشد اخلاقی، مسئولیت‌پذیری متقابل و تربیت فرزندان صالح تعریف می‌کند، قوانین خانواده باید در پرتو این مقاصد مورد ارزیابی قرار گیرند. این مقاله پیشنهاد می‌دهد که ساختار حقوقی کنونیِ مهریه و حق انفرادی مرد در طلاق از ازدواج دائمی، نیازمند بازنگری است. به‌جای آنکه مهریه‌های گزاف صرفاً به عنوان یک دینِ فوری و قابل اجرا، و طلاق صرفاً به عنوان حق انحصاری مرد نگریسته شود، قانون باید اجازه دهد تا هر دو زوج تحت شرایطی مشخص، از طریق مراجع قضایی برای طلاق اقدام کنند، در حالی که حقوق مالی زنان نیز از طریق سازوکارهای حقوقی عادلانه و متوازن حفظ شود. چنین اصلاحاتی مستلزم تغییرات متناظر در سایر قوانین خانواده خواهد بود.