تبیین مولفه های اثرگذار بر ارتقاء حس سرزندگی در مکان های فرهنگی

در دنیای معاصر، با گسترش استفاده از فناوری های نوین و تغییر سبک زندگی، حضور افراد در فضاهای شهری کاهش یافته که منجر به کاهش تعاملات اجتماعی و سرزندگی شهری شده است. ازآنجاکه سرزندگی یکی از شاخص های اصلی کیفیت محیط های شهری است، شناخت عوامل موثر بر آن گامی اساسی در راستای بهبود فضاهای عمومی از جمله مراکز فرهنگی است. هدف این پژوهش بررسی و اولویت بندی مولفه های اثرگذار بر سرزندگی فضاهای شهری، به ویژه مکان های فرهنگی است. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی است و در آن از رویکردهای کیفی و کمی بهره گرفته شده است. نخست، با مطالعات کتابخانه ای، مبانی نظری مرتبط بررسی شده و مولفه های تاثیرگذار بر سرزندگی شناسایی شدند. سپس، در مرحله ی میدانی، داده ها از طریق پرسشنامه گردآوری شده و در نرم افزار spss تحلیل شدند. جامعه ی آماری پژوهش شامل اساتید و دانشجویان رشته ی معماری در مقاطع کارشناسی و ارشد بوده و داده های به دست آمده با استفاده از آزمون فریدمن تحلیل شدند. مولفه های اثرگذار بر سرزندگی فضاهای فرهنگی در چهار دسته ی مولفه های عملکردی-فعالیتی، اجتماعی-فرهنگی، کالبدی-فضایی و زیست محیطی قرار می گیرند. بر اساس نتایج، مولفه ی اجتماعی-فرهنگی بیشترین اثر را بر سرزندگی مکان های فرهنگی دارد. این مولفه شامل عواملی مانند تعاملات اجتماعی، حس تعلق به مکان، مشارکت شهروندان و غنای فرهنگی فضاها است. پس از آن، مولفه ی عملکردی-فعالیتی، که شامل تنوع کاربری ها، برنامه های فرهنگی و میزان فعالیت های جاری در فضا است. مولفه های کالبدی-فضایی و زیست محیطی نیز به ترتیب در رتبه های بعدی قرار دارند، اما تاثیر آن ها همچنان قابل توجه است. به طورکلی، یافته های این پژوهش بر اهمیت توجه به ابعاد اجتماعی و فرهنگی در طراحی و مدیریت فضاهای شهری تاکید دارند.

explaining the factors affecting the promotion of a sense of vitality in cultural places

in the contemporary world, with the expansion of the use of new technologies and changes in lifestyle, the presence of people in urban spaces has decreased, which has led to a decrease in social interactions and urban vitality. since vitality is one of the main indicators of the quality of urban environments, identifying the factors affecting it is a fundamental step towards improving public spaces, including cultural centers. the aim of this research is to examine and prioritize the factors affecting the vitality of urban spaces, especially cultural places. first, through library studies, relevant theoretical foundations were examined and the components affecting vitality were identified. then, in the field phase, data were collected through a questionnaire and analyzed in spss software. the statistical population of the study included professors and students of architecture at the undergraduate and graduate levels, and the data obtained were analyzed using the friedman test. the factors that affect the vitality of cultural spaces fall into four categories: functional-activity, socio-cultural, physical-spatial, and environmental. based on the results, the socio-cultural component has the greatest impact on the vitality of cultural places. this component includes factors such as social interactions, sense of belonging to the place, citizen participation, and cultural richness of the spaces. after that, the functional-activity component, which includes the diversity of uses, cultural programs, and the amount of ongoing activities in the space. the physical-spatial and environmental components are also ranked next, respectively, but their impact is still significant.