جایگاه مفهوم مسکن قابل استطاعت در برنامه‌های مسکن ایران

مقدمه: مسکن قابل استطاعت یکی از مسائل حیاتی اقتصادی و اجتماعی،  این مفهوم به توانایی افراد و خانواده‌ها برای تامین مسکن مناسب با در نظر گرفتن درآمد و هزینه‌های مسکن اشاره دارد و به طور سنتی بر اساس معیارهای اقتصادی تعریف و ارزیابی می‌شود.هدف پژوهش: هدف بررسی جایگاه مسکن قابل استطاعت در برنامه‌های توسعه پس از انقلاب و تحلیل شاخص‌های مورداستفاده در سیاست‌های آن است.روش‌شناسی: روش پژوهش تحلیل محتوای کیفی است. با استفاده از مطالعات اسنادی و بررسی اسناد قانونی و برنامه‌های موجود، سیاست‌های رفاهی مسکن در دوران پس از انقلاب اسلامی در ایران بررسی و با استناد به شاخص‌های جهانی مسکن قابل استطاعت توصیف و تحلیل شده است.یافته‌ها و بحث: سیاست‌های مسکن پس از انقلاب، رویکردهای مختلفی برای تامین مسکن قابل استطاعت اتخاذ کرده، با این حال، بسیاری از این تلاش‌ها بر کوچک‌سازی متمرکز بوده‌اند. این امر منجر به ایجاد مسکن‌های کوچک و ناپایدار و حاشینه‌نشینی شده است که با نیازهای خانواده‌ها متناسب نیستند. همچنین عدم وضع مالیات‌های موثر برای کنترل سوداگری زمین و مسکن و محدودیت‌های توسعه شهری، از جمله عواملی است که عرضه زمین را محدود و باعث افزایش قیمت زمین و مسکن شده است.نتیجه‌گیری: در برنامه‌های توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی ایران، مسکن به عنوان مولفه‌ای مهم شناخته می‌شود که به کاهش نابرابری‌ها، تقویت عدالت اجتماعی، بهبود کیفیت زندگی و تامین مسکن برای اقشار کم‌درآمد و محروم جامعه می‌پردازد. این برنامه‌ها شامل بهسازی زیرساخت‌های مسکن، حمایت از تولیدکنندگان واحدهای مسکونی کوچک و تضمین مسکن برای گروه‌های آسیب‌پذیر است. با این حال، به نظر می‌رسد که در برخی از این برنامه‌ها به مسکن توجه کافی نشده‌است، که می‌تواند نشان‌دهنده عدم هماهنگی در برنامه‌ریزی باشد. شفافیت، نظارت دقیق، بهسازی و تمرکز بر مسکن می‌تواند به عدالت اجتماعی و کاهش نابرابری کمک کرده و باید در همه برنامه‌های توسعه در اولویت قرار گیرد.

the place of the concept of affordable housing in iran’s housing programs

introduction: housing, as one of the basic human needs, can be seen as a connecting link between environment, society, and economy. affordable housing is recognized as a vital economic and social issue with wide ranging implications for individuals, families, economy and environment. affordable housing, known as »housing affordability«, is an important economic and social concept in the housing sector, relating to individuals' and families' ability to access suitable housing considering their income and housing expenses. traditionally, housing affordability is defined and evaluated based on economic criteria. a fundamental part of this research is the theory that economic affordability is influenced not only by housing costs and income but also by a broader spectrum of criteria affecting a household's quality of life.the purpose of the research: housing provision is a phenomenon observed in many societies. conditions in which households spend more than one third of their gross income on housing costs are prevalent. in this research, we aim to examine the position of affordable housing in iran's housing programs post islamic revolution and analyze the indicators used to evaluate affordable housing. this article seeks to explore the relationship between affordable housing and housing policies in the post islamic revolution era in iran. moreover, credible sources and previous research have been utilized as primary tools for evaluating affordable housing. this research analyze housing policies within the framework of market and economic changes in iran and its changes that have occurred in these policies over time.methodology: this research employs qualitative content analysis method to examine housing policies after the islamic revolution. the analysis is based on studying the housing policy making process and the role of post revolutionary governments in this policy making. the workflow begins with data collection using documentary studies and examining the historical context of housing welfare policies through legal documents and existing programs. then, utilizing qualitative content analysis method, the collected data are categorized and analyzed. finally, the description and analysis of the subject are conducted based on global indicators of affordable housing in light of the findings from documents and legal sources. the time frame of the study covers the period from the beginning of the revolution to the end of the seventh development plan.findings and discussion: controls on urban expansion diminished, leading to increased construction activities around cities. people struggling with heavy rent burdens and rural migrants quickly settled on the outskirts of cities. although there was an increase in residential construction during this period, investment in it decreased due to a reduction in the infrastructure of the produced units. additionally, construction activities faced recession during the imposed war period, exacerbating the recession due to war related issues and restrictions. despite attention to the housing sector in the islamic republic's development programs, housing plans were not fully implemented, mainly due to private sector uncertainty in investment, rising prices, and infrastructure costs. efforts have been made in the physical dimensions, housing provision, and construction of residential units in rural areas, as well as in housing standards and quality, and the redevelopment of deteriorated areas. however, in economic dimensions, financial facilities for low income groups, changes in financial policies, and housing finance provisions have not been emphasized in affordable housing programs.