تبیین شاخص‌های مطلوب برای طراحی شهرهای اسلامی با تاکید بر فرهنگ اسلامی (مورد مطالعه: شهر جدید سهند)

مقدمه: در دنیای امروز،شهرها به عنوان مرکزهای فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی نقش حیاتی دارند. با افزایش جمعیت شهری، طراحی شهرها باید با ارزش‌ها و اصول فرهنگی جامعه سازگار باشد. شهرهای اسلامی نیازمند طراحی و ساختاری است که با اصول و ارزش‌های اسلامی هماهنگ باشد، اما هماهنگی طراحی شهری با ارزش‌های اسلامی چالش‌های خاصی را برای معماران و شهرسازان ایجاد می‌کند. در این پژوهش، به بررسی و تبیین شاخص‌های مطلوب برای طراحی شهرهای اسلامی با تاکید بر فرهنگ اسلامی پرداخته شده است. با تحلیل و ارزیابی شاخص‌های فرهنگی، اجتماعی، محیطی و اقتصادی شهر جدید سهند، چارچوبی عملی برای طراحی شهرهای اسلامی ارائه شده است.هدف پژوهش: هدف اصلی این پژوهش، تحلیل طراحی شهری با الگوی توده فضای مطلوب در فرهنگ اسلامی در شهر جدید سهند از طریق شناخت معیارهای تاثیرگذار است. این تحقیق با استفاده از روش توصیفی تحلیلی در دسته تحقیقات کاربردی انجام شده است. هدف این مطالعه تدوین چارچوب عملی برای طراحی شهرهای اسلامی با توجه به اصول فرهنگی و ارزش‌های اسلامی در شهر جدید سهند بوده است.روش‌شناسی: این پژوهش از نوع توصیفی تحلیلی و کاربردی است. داده‌ها از طریق مطالعات کتابخانه‌ای و پرسشنامه از 80 نفر از کارشناسان شهرداری شهر جدید سهند جمع‌آوری شده‌اند. روش تاپسیس برای تحلیل داده‌ها بکار گرفته شده است.یافته‌ها و بحث: نتایج نشان می‌دهد که ساخت خانه‌ها و کاربری مسکونی براساس الگوی شهر اسلامی، مهم‌ترین معیار در طراحی شهری با تاکید بر فرهنگ اسلامی است. همچنین، دو متغیر طراحی شهری با «الگوی توده و فضا» و «فرهنگ» اسلامی به طور همزمان در نظر گرفته شده‌اند که منجر به ارائه پیشنهاداتی با رویکرد تلفیقی کالبدی فرهنگی منطبق بر ارزش‌های اسلامی ایرانی شده است.نتیجه‌گیری: معیارهای ارائه شده در این پژوهش، از جمله استفاده از اصول اخلاقی اسلامی در طراحی فضاهای عمومی و ایجاد فضاهای اجتماعی مطلوب، می‌تواند به ایجاد محیط‌های شهری مناسب در شهرهای اسلامی کمک ‌کند.

developing desirable indicators for designing islamic cities based on islamic cultural values (case study : the new city of sahand)

introduction: cities are the throbbing heart of modern society, serving as crucial hubs for cultural exchange, economic activity, and social interaction. as urbanization accelerates and populations swell, the need for well designed cities that resonate with the values and cultural fabric of their inhabitants becomes ever more pressing. this research delves into the concept of islamic cities, environments meticulously crafted to embody islamic cultural principles and values.one of the central challenges in designing islamic cities lies in harmonizing urban design principles with the expectations and aspirations of muslim communities. this requires architects and urban planners to navigate a complex landscape, ensuring designs not only meet functional needs but also foster a sense of belonging and connection to islamic heritage. recognizing this critical juncture, this study embarks on a mission to explore and articulate desirable indicators for designing islamic cities with a particular focus on islamic cultural elements.to delve deeper into practical considerations, the newly established city of sahand serves as a case study. by meticulously analyzing and evaluating sahand's cultural, social, environmental, and economic indicators, this research aims to establish a practical framework for designing islamic cities. this framework can be instrumental in guiding the development of future islamic cities that prioritize the needs and values of muslim communities, ultimately fostering urban sustainability and well being. the purpose of the research: the core objective of this research is to analyze the current urban design paradigm of sahand through the lens of desirable public spaces within islamic culture. this analysis hinges on understanding the key criteria that exert the most significant influence on shaping such spaces. the chosen methodology is a descriptive analytical approach, aligning the study with the category of applied research. in essence, this research seeks to translate theoretical principles into actionable strategies for designing islamic cities in the context of sahand.methodology: data collection for this research employed a two pronged approach: library information and a survey instrument administered through questionnaires. the target population was comprised of 100 experts from the sahand municipality, representing a cross section of relevant professionals. a stratified random sampling technique ensured a representative sample size of 80 individuals participated in the survey. the topsis method, a multi criteria decision making technique, served as the backbone for data analysis. the research process unfolded in stages: initial exploration of the existing literature and relevant perspectives, followed by data analysis and the development of the research model. the final stage involved applying the developed model to analyze sahand's urban fabric, culminating in the formulation of specific recommendations.findings and discussion: the research findings unveil a compelling outcome: the housing construction and the residential areas design based on the principles of islamic city planning emerged as the leading criterion, garnering a score of 0.504. this finding underscores the fundamental importance of residential spaces in shaping the character of an islamic city. interestingly, the interplay between the pattern of mass and space in urban design and islamic culture emerged as a crucial factor. this points towards the necessity of adopting a combined approach that integrates physical design elements with considerations for fostering a cultural environment aligned with islamic iranian values. the proposed approach advocates for urban spaces that not only function effectively but also resonate with islamic principles and sensibilities.