معناشناسی واژۀ «ضنک» با تکیه بر روابط هم‌نشینی و جانشینی و بازتاب آن در ترجمه‌های فارسی و انگلیسی

واژۀ ضنک از واژگان تک کاربرد قرآن است که در آیۀ 124 طه به عنوان صفتی برای معیشة آمده است. مترجمان در انتخاب معادلِ این واژه، گونه های مختلفی از ترجمه به کار گرفته اند که به علّت بی توجهی به تنوع معنایی آن در تفاسیر، با آنها فاصله دارد. پژوهش حاضر که بر روش توصیف و تحلیل استوار است با هدف بررسی برخی از ترجمه های فارسی و انگلیسی و نحوۀ انتخاب معادل در این آیه، به بررسی معناشناسانه از این واژه می پردازد تا به پاسخ این سوال برسد که تکامدِ اسمی ضنک با تاکید بر علم معناشناسی توصیفی، چه مفهومی را تداعی می کند و مترجمان(فارسی و انگلیسی) قرآن کریم تا چه اندازه ترجمۀ درستی از واژۀ ضنک ارائه داده اند؟ نتیجه پژوهش حاضر چنین است که مترجمان فارسی از روش ترجمۀ تحت اللفظی و تفسیری توامان استفاده کرده اند و مترجمان انگلیسی صرفاً ترجمۀ تحت اللفظی را مناسب دیده اند. با این وجود هیچکدام از این دو گروه در انتقال معنای آن که از معناشناسی واژه حاصل می شود موفق عمل نکرده اند.

the meaning of the word al-dhanak based on semantic adjacency and semantic substitution relations and its reflection in persian and english translations

single-use words in the holy qur'an are words that are used only once in the text. because these words do not appear in other verses or similar contexts, their translation is more challenging than other words in the qur'an. the word zanq is one such example, appearing in verse 124 of surah taha as an adjective for livelihood. translators have used various equivalents for this word, which either stray far from its semantically diverse senses noted in interpretations or are translated carelessly. this study aims to examine some persian and english translations and how an equivalent was chosen for this verse. by using a descriptive semantic analysis, the study seeks to determine what zanq means and evaluate the success of the persian and english translations of the holy qur'an. the results indicate that persian translators have employed both literal and interpretive translations, while english translators have predominantly opted for literal translations. however, neither approach has successfully conveyed the meaning derived from the semantic analysis of the word.key words: zanq livelihood, takamad, semantics of quranic words, types of quran translation, persian and english translators of quran