تحلیل گفتمان انتقادی داستان‌‌ «ارض البرتقال الحزین» براساس نظریۀ نورمن فرکلاف

کشور فلسطین به دلیل برخورداری از موقعیت استراتژیکی خود، از مدت‌ها دور در چنگال استعمارگری یهودیان متجاوز قرار گرفته است. در این میان نقش ادیبان مقاومت این کشور در دفاع و ترسیم حقوق ملی و میهنی از دست‌رفته مردمان این کشور قابل توجه است. در میان چهره‌های نامور ادبیات فلسطین، غسان کنفانی زندگی و قلم خود را وقف دفاع از ملت مظلوم فلسطین، آرمان‌ها و هم‌چنین ترسیم فضای زندگی پر اختناق و حزن‌آلود آنها، کرده است. داستان‌ «ارض البرتقال الحزین» وی، تصویر آوارگی ملت مظلوم فلسطین و مشکلات زندگی آنان از جمله؛ فقر، فساد، فاصله طبقاتی ناشی از تجاوز یهودیان صهیونیست بر این کشور است. در این مقاله با کاربست روش توصیفی- تحلیلی و رهیافت تحلیل گفتمان انتقادی فرکلاف کوشش شده است تا لایه‌های گفتمانی و معنایی داستان‌‌، بررسی شود. نتایج حاکی از آن است که کنفانی در ابراز ایدئولوژی و گفتمان خاص خود، با قواعد و ابزارهای لازم آن آشنا بوده است. زبان متن رئالیستی و از هرگونه پیچیدگی به دور است. قرینه‌های صوری متن بیان‌گر این است که گفتمان آن، یک گفتمان اجتماعی و سیاسی است. نویسنده با ایجاد روابط همنشینی، ترادف، تضاد معنایی، به‌کارگیری کلمات استعاری و نمادهای تاریخی، نگاه ایدئولوژیک خود را نسبت مسائل موجود در جامعه بیان می‌کند و ملت فلسطین را برای مبارزه با متجاوزان و استعمارگران تحریک می‌کند. بین متن و بافت موقعیتی و بینامتنی آن ارتباط خوبی وجود دارد. به‌طوری که یکی از مشارکین داستان‌، خود اوست که نقش کنش‌پذیر را دارد. هدف کنفانی با استفاده از وساطت دانش زمینه‌ای، زیرسوال بردن ساختارهای اجتماعی به عنوان مناسبات قدرت است.

an analysis of the sorrowful land of the orange based on norman fairclough's critical discourse analysis

among the famous figures of palestinian literature is ghassan kanfani, who has dedicated his life and pen to defending the oppressed nation of palestine and its ideals. his account of the sorrowful land of the orange is a picture of the displacement of the oppressed people of palestine and the problems of their lives. this article is an attempt to discover the discoursal and semantic layers of the novel using the descriptive-analytical method and relying on fairclough critical discourse analysis. the language of the text is realistic and far from complicated. the formal parallels of the text indicate that its discourse is societal and political. the author expresses his ideological view of the issues in the society by creating collocation, synonymy, and semantic contradiction as well as using metaphorical words and historical symbols. there is a good relation between the text and its situational and intertextual contexts so that one of the participants of the story is he himself who plays an active role. kanfani's goal is to question the social structures such as power relations by using background knowledge.