چاره ‌گری پیران فرزانه در بخش اسطوره‌ای شاهنامه

شاهنامۀ فردوسی، زندگی نامه، شرح سرگذشت و فراز و نشیبِ حیات و برآمدن و بالیدن قوم ایرانی است و وجوه و ابعاد مهم و ارزندۀ فراوانی دارد. یکی از این ابعاد مهم، چند و چون تدبیر و چاره‌اندیشی شاهان، پهلوانان و دانایان ایرانی و حتی غیرایرانی در برخورد با مشکلات، تنگناها، بحران ها و امور مهم و سرنوشت ساز است. از این میان، نقش پیران و بزرگان ایرانی و تورانی، در چاره اندیشی ها، انکارناپذیر؛ بلکه اساسی و تعیین کننده است. در این مقاله، وجوه و ابعاد این چاره گری ها را در میان پیران و دانایان؛ اعم از پهلوانان و وزیران، بررسی و مقایسه کرده و به نقش زیست بوم و ملیت این افراد، در کم و کیف این چار‌ه‌‌گری ها پرداخته ایم. نتیجه اینکه مهمترین جلوه های چاره گری در شاهنامه، در میدان جنگ، تعیین سرنوشت شاهان، حفظ سرزمین و تدبیر فرزندان و وابستگان، بازتاب یافته است و در این موارد، پیران ویسه، زال و گودرز، هریک در شرایط و جایگاه های مختلف و کم‌وبیش متفاوت، برای حل مشکلات شاهان، پهلوانان و مردم کشور خود، چاره‌گری هایی کرده اند.چاره‌اندیشی های زال، بیشتر به حل مشکلات خاندان خود، به‌ویژه رستم و گاه نیز تعیین سرنوشت شاه معطوف است؛ پیران ویسه در برقراری و دوام صلح بین ایران و توران و نیز بازداشتن افراسیاب از تصمیم ها و اقدامات نابخردانه، چاره اندیشی کرده و گودرز، بیشتر در میدان جنگ چاره گری نموده است.

the remedies of the old and wise men in mythical portion of shahname

ferdowsi's shahname is biography, history and vicissitudes of life the iranian people and the rise of them; and it has very important and valuable dimentions. one of the important aspects, is quality of contraptions, and afterthoughts of iranian and even non-iranian kings, heroes and wise men, in dealing with the problems, dilemmas, crises and crucial issues; frome with, the role of iran and turan olds and greates remedies is undeniable, but is fundamental and decisive. in this paper, we have survey and compare dimensions and girths of these remedies of old and wise heroes and ministers, and payed attentions to the role of ecosystems and nationality of these people in quality and quantity of their remedies. the result is that: the most important remedies in shahname, has reflected in the battle, determination of kings destiny, protection of the nation, contrivance of children and dependents; and in these cases, piran of veise, zal and goodarz, each, in diverse and more or less in different cituations, have made remedies to solve the problems of kings, heroes and people of his own country. zal remedies limited to solve his family problems, especially rostam and sometimes self-determination of  king destiny; piran of veise remedies in establishment and continuity of peace between iran and turan and prevent unwisely decisions of afrasiab; and goodarz's remedies more limitted to the battlefield.