بررسی اصول اخلاقی و ‌کلامی ناظر بر تعامل انسان با محیط زیست (با تکیه بر آیات و روایات)

تعامل انسان با محیط زیست همواره از دغدغه‌های اصلی بشر، ادیان و مذاهب در دوره‌های مختلف بوده است. از دیدگاه قرآن‌کریم و روایات، همۀ اجزای عالم هستی دارای ارزش می‌باشند و به سوی غایت مشخصی در حرکت می‌باشند. لذا برای بهره‌گیری انسان از محیط زیست سالم و پاک و عاری از آلودگی‌ها در آیات و روایات بسیاری، الگو ارائه شده است که بیانگر اصول اخلاقی و کلامی تعامل انسان با محیط زیست و چگونگی حفاظت از آن می‌باشند و در تحقیق حاضر نیز دیدگاه اسلام دربارۀ تعامل انسان با محیط زیست و وظیفه او در ارتباط با اجزاء مختلف محیط زیست با تاکید و محوریت آیات و روایات تبیین شده است و بیان شده است که انسان از آن جهت که در دامن محیط زیست زندگی می‌نماید، حق دارد که برای سلامتی و رشد مناسب خویش از آن بهره‌مند باشد و در مقابل انسان موحد و بهره‌مند از هدایت تکوینی و تشریعی به عنوان موجودی خردمند، عاقل، مسئول ‎می‌بایست دارای رفتاری اصولی و ضابطه‌مند با محیط زیست(رفتار مسئولانه با محیط زیست و امانت‌دار بودن، نهی از فسادانگیزی در محیط زیست و مدارا و شفقت با محیط زیست، بهداشت و پاکیزگی و آبادانی محیط زیست و...) باشد و در عمل، اصول اخلاقی را رعایت نموده که در نتیجه موجب سامان یافتن زندگی بشر و احیای حس مسئولیت و تلاش برای حفظ و حراست از محیط زیست و ایجاد زمینه و بستر لازم برای رشد و به کمال رسیدن انسان می‌شود.

examining moral and verbal principles regarding human interaction with environment (based on verses and tradition)

interaction with the environment has always been one of the main concerns of mankind and religions in different periods. from the point of view of the holy quran and traditions, all the components of the universe are valuable and are moving towards a certain goal. therefore, for humans to benefit from a healthy, clean, and pollution-free environment, a model has been presented in many verses and traditions, which express the moral and verbal principles of human interaction with the environment and how to protect it. this research presents the view of islam on interaction of man with the environment and his duty in relation to the various parts of the environment based on the verses and tradition. it has been stated that because man lives in the lap of the environment, he in entitled to be healthy and grow properly and benefit thereof. on the other hand, a unified human being who benefits from formative and legislative guidance as a wise, sane, responsible being must display disciplined behavior with the environment (responsible behavior with the environment, being trustworthy, and forbidding corruption in the environment) along with tolerance and compassion for the environment, cleanliness, and development of the environment, etc.). and in practice, he should observe the moral principles that result in human life order and the revival of the sense of responsibility and efforts to preserve and protect the environment  and create the necessary background for human growth and perfection.