واکاوی تطبیقی برداشت های مفسران از روایات تفسیر به رای در پرتو باورهای کلامی

از عوامل برداشت ناصواب از قرآن و بطور اعم باورهای اعتقادی، تفسیر به رای می باشد. علاوه برآیات متعدد قرآن، در احادیث مرویّ از پیامبر اکرم(ص) و نیز ائمه اطهار (ع) بارها از آن تحذیر شده و مرتکب آن حتی در مورد یک آیه به آتش دوزخ و کفر تهدید شده است. اصل حرمت تفسیر به رای اجماعی است و هیچیک از مذاهب و فرق اسلامی در آن تردید ندارند. اما همانطور که در تاریخ تفسیر و برداشت‌های قرآنی، مصادیق و نمونه‌های بسیاری از تفسیر به رای موجب انحرافات عقیدتی و حتی درگیری های مذهبی و فرقه ای شد، در تبیین خود مفهوم و مراد از تفسیر به رای و شاخصه‌ها و مصادیق آن نیز اختلاف نظر وجود داشته است. لزوم پرهیز از انحراف برداشت های اعتقادی و کلامی، اهمیت و ضرورت این تحقیق را بیش از پیش نمایان می‌سازد. این نوشتار پس از نقل برخی از روایات مربوطه به واکاوی، تحلیل و تطبیق دیدگاه‌های برخی از صاحبنظران پرداخته و علیرغم اختلاف نظرها به مشترکاتی در این زمینه دست یافته است.

a comparative analysis of subjective interpretations of the commentators of the narrations in the light of theological beliefs

one of the factors of incorrect understanding of the quran and religious beliefs in general is subjective interpretation, which has been warned against in numerous verses of the qur'an, and in the hadiths of the holy prophet (pbuh) and the imams (pbuh).  and such interpreter has been threatened to undergo hellfire and disbelief even in a verse. the principle of sanctity of subjective interpretation is commonly respected, and none of the islamic sects have doubts about it. however, as in the history of quranic interpretations, many subjective interpretations have caused ideological deviations and even religious and sectarian conflicts, there are divided views on the concept and meaning of subjective interpretation and its indicators and examples. the need to avoid deviation in religious and theological perceptions underscores the importance and necessity of this study. haveing quoted some of the relevant narrations, the article analyzed, compared and reconciled the views of some experts and found some common points and despite the differences of opinion in this field.