نقد و بررسی ادعاهای مخالفان تشیع در باب اصالت تاریخی باور کلامی برائت در سدۀ نخست هجری

باور کلامی برائت یکی از باورهای کلامی شیعه است که همواره در طول تاریخ، از سوی مخالفان تشیع اتهاماتی به آن وارد شده است، ازجملۀ این اتهامات، انقطاع تاریخی این اندیشه در قرن نخست و نوپدید بودن آن در دوره های متاخر یا عدم اصالت این باور کلامی و عاریه ای ‌بودن آن از اندیشه های بیرون از اسلام است. این نوشتار پس از نشان دادن اهمیت و خاص بودن این باور کلامی در آثار حدیثی و کلامی امامیه، درصدد پاسخ به این اتهامات برآمده و با روش کتابخانه‌ای و با رویکرد توصیفی-تحلیلی، ابتدا نشان داده شده که اصل باور کلامی برائت (برائت عام) ریشه در قرآن و احادیث نبوی دارد و سپس با بررسی روایات اهل‌بیت علیهم‌السلام و هم‌چنین گزارش‌های تاریخی مربوط به سدۀ نخست  هجری، نشان داده شده که اندیشۀ برائت  از دشمنان و مخالفان اهل‌بیت علیهم‌السلام (برائت خاص) در سدۀ نخستین هجری، علاوه‌براین‌که  در جامعۀ اسلامی  بر محوریت اهل‌بیت علیهم‌السلام ظهور و بروز داشته، در میان اصحاب و پیروان آن ها نیز باورمندانی داشته است. درنتیجه به این مهم دست یافته شد که علاوه‌بر اصل باور کلامی برائت که ریشه در منابع اسلامی سدۀ نخست  دارد، برائت به معنای خاص نیز در سدۀ نخستین هجری از اصالت تاریخی برخوردار است.

critical analysis of opponents' claims regarding the historical authenticity of the doctrinal belief of bara'at in the first islamic century

the doctrinal belief of *bara'at* is one of the theological principles in shi'a islam that has consistently faced accusations from opponents throughout history. among these accusations are claims regarding the historical discontinuity of this concept in the first century, its emergence as a novel idea in later periods, or its lack of authenticity, suggesting that it was borrowed from ideologies outside islam. this paper, after highlighting the importance and uniqueness of this doctrinal belief in the hadith and theological works of the imami school, seeks to address these accusations. using a library-based method and a descriptive-analytical approach, it first demonstrates that the foundational aspect of the belief in *bara'at* (general disassociation) is rooted in the qur'an and prophetic traditions. additionally, through an examination of the narrations of the ahlul bayt (peace be upon them) as well as historical reports from the first islamic century, it illustrates that the concept of disassociation from the enemies and opponents of the ahlul bayt (specific disassociation) was not only evident within the islamic society centered around the ahlul bayt but was also adhered to by their companions and followers. the conclusion establishes that in addition to the foundational belief in *bara'at*, which is grounded in islamic sources from the first century, the specific form of *bara'at* also possesses historical authenticity in the early islamic period.