ارزیابی دلایل حدیثی «نظریه جواز تعبد به ادیان الهی و غیرالهی» بر پایه باورهای کلامی

این پژوهش با هدف بررسی و نقد اصول و دلایل حدیثی «نظریه جواز تعبد به همه ادیان و مذاهب الهی و غیرالهی» انجام یافته است. «نظریه تعبد» یکی از آرا و نظرات دین شناختی سیدکمال الحیدری است که آن را با محوریت قطع اصولی و با اتکاء به سه اصل اساسی مطرح نموده است. اصل اول اینکه باید در انتخاب هر دین یا اعتقادی دلیل داشت، اصل دوم این است که مطابقت دلیل با واقع شرط نیست، و اصل سوم اینکه شخص قاطع نمی تواند برخلاف دلیل خود عمل کند. پرسش اصلی در این پژوهش آن است که چه اشکالات و نقدهایی بر دلایل حدیثی این سه اصل مذکور وارد است؟ نگارنده با تحلیل نظریه تعبد و اصول آن کوشیده است، کاستی ها و اشکالات این اصول و ادله روایی آن را با روش تحلیلی انتقادی تبیین نماید و از این منظر نظریه تعبد را بر پایه باورهای کلامی مورد ارزیابی و نقد قرار دهد. یافته های تحقیق حاکی از آن است که هیچ یک از اصول یاد شده به طور مطلق قابل دفاع نبوده و دلایل حدیثی مورد استناد کمال الحیدری دلالتی بر مدعای نظریه تعبد ندارند.

evaluating hadith evidences theory of permissibility of worshiping divine and non-divine religions based on theological beliefs

this research aims to examine and critique the principles and hadith-based reasons for the theory of the permissibility of worship in all divine and non-divine religions. the theory of worship is one of the theological views of sayyid kamal al-haydari، which he has presented with a focus on principled determination and based on three fundamental principles. the first principle is that there must be a reason for choosing any religion or belief، the second principle is that conformity of the reason with reality is not a condition، and the third principle is that a determined person cannot act against their own reason. the main question in this research is what objections and criticisms can be raised against the hadith-based reasons for these three aforementioned principles? analyzing the theory of worship and its principles، the author has tried to explain the deficiencies and criticisms of these principles and their hadith-based reasons through an analytical critical method and، from this perspective، evaluate and critique the theory of worship based on theological beliefs. the findings of the research indicate that none of the aforementioned principles are absolutely defensible، and the hadith-based reasons cited by kamal al-haydari do not substantiate the claim of the theory of worship.