بررسی تاثیر حدیث بر باورهای کلامی؛ مطالعه موردی: ماوردی و تفسیر النکت و العیون

در این پژوهش ابتدا به‌طور مختصر به زندگی نامه و شخصیت ماوردی پرداخته شده است که در زمینه علم و سیاست زبان زد بوده و آثار متعددی در این زمینه دارد. سپس سخنان بزرگان اهل سنت در مورد او بیان شده است. در این میان، برخی از اندیشمندان اشعری همچون ابن صلاح و ذهبی او را معتزلی می‌دانند و نسبت هایی را به او وارد می‌کنند. برخی اندیشمندان این سخنان را رد کرده و او را اشعری مذهب می دانند؛ از نظر آن ها ماوردی در برخی مسائل موافق اعتزال بوده و در برخی دیگر باورهای آن ها را زیر سوال می برد. در این نوشته شواهد تمایل ماوردی به اندیشه‌های اعتزالی در مورد عدم ارادۀ الهی در ارتکاب گناه توسط بندگان، اختیار بندگان در خلق افعال خیر و شر، مسئله قدر و حسن و قبح عقلی مورد بررسی قرار گرفته است. به اندیشه های اشعری مانند قائل بودن به خلق قرآن، مخلوق بودن بهشت و رویت خداوند به روش تحلیل محتوا پرداخته شده و مورد نقد و بررسی قرار گرفته است. مواردی را نیز که در آن ماوردی موافق یا مخالف با اعتزال است بیان شده است. همچنین دیدگاه های تفسیری ماوردی با اصول فکری اشاعره و معتزله تطبیق داده شده است. در پایان، جمع‌بندی این نظرها مطرح و دیدگاه و مذهب او بیان شده است. به‌طور کلی، متکلمان و اندیشمندانی مانند ماوردی در آثار خویش به شیوۀ عقلی نقلی، به تبیین و اثبات عقاید دینی و پاسخ به شبهات مخالفان می‌پردازند. در این میان، مهم‌ترین منبع عقاید نقلی پس از قرآن کریم، احادیث است که در این پژوهش به آن ترتیب اثر داده شده است.

examination of the impact of hadith on theological beliefs: a case study of al-mawardi and his tafsir al-nukat wa al-uyun

in this research، the biography and personality of al-mawardi are initially addressed، highlighting his notable contributions to both science and politics، and his numerous works in these fields. following that، the opinions of prominent sunni scholars regarding him are presented. among these، some ash'ari scholars، such as ibn salah and al-dhahabi، regard him as a mu'tazilite and attribute certain beliefs to him. however، some scholars refute these claims، considering him to be of the ash'ari school of thought. according to them، al-mawardi agreed with certain mu'tazilite ideas while questioning others. this paper examines al-mawardi's inclination towards mu'tazilite ideas، particularly regarding the absence of divine will in the commission of sins by individuals، the free will of individuals in creating good and evil deeds، the issue of predestination، and the rational judgment of good and evil. additionally، ash'ari concepts such as the creation of the quran، the created nature of paradise، and the vision of god are analyzed and critiqued through content analysis. instances where al-mawardi agrees or disagrees with mu'tazilite thought are also discussed. furthermore، al-mawardi's interpretative views are compared with the fundamental principles of both the ash'ari and mu'tazila schools. in conclusion، these perspectives are summarized، and al-mawardi's viewpoints and school of thought are articulated. generally، theologians and scholars like al-mawardi use rational and narration methods to explain and prove religious beliefs and respond to opponents' doubts. in this context، the most important source of narrated beliefs after the holy quran is the hadith، which is duly considered in this research.