نقد و بررسی روایات شان نزول آیۀ 214 شعراء و حدیث الدّار

احادیث روایت شده در شان نزول کریمۀ «وَاَنْذِرْ عَشیرَتَکَ الْاَقْرَبینَ» (شعراء/214)، یکی از شواهد فراوان نقلی است که بر وصایت و خلافت بدون واسطه و فاصلۀ حضرت علی علیه السّلام دلالت می‌کند. احادیث متعددی پیرامون شان نزول این آیه در نوشته‌های تفسیری و غیر تفسیری شیعه و سنّی روایت شده است که بسیاری از آن مورد نقد است، چرا که یا با مدلول آیه همخوانی ندارد و یا با زمان نزول آن ناسازگار است. تنها خبر معتبری را که بیشتر دانشمندان شیعه و سنّی به ویژه مفسّرانشان، روایت کرده‌اند، خبری است مشهور به حدیث دار که به وضوح، از خلافت بدون واسطه و فاصلۀ حضرت علی علیه السّلام پرده بر می‌دارد؛ مساله‌ای که اهمّیت آن از زمان وقوع آن که اوائل بعثت با شروع فراخواندن پیامبر اکرم صلّی الله علیه وآله به دین اسلام بوده است، روشن می‌شود و نشانگر این است که تنها فردی که در جمع خویشان نزدیک پیامبر اکرم صلّی الله علیه وآله، دعوت وی را لبّیک گفت و اجابت کرد، امیر مومنان علی علیه السّلام بود. در نوشتۀ پیش رو انواع اخبار و احادیث شان نزول آیۀ مذکور معروف به آیۀ «انذار» و «انذار العشیرة» در آثار فریقین گرد آمده و تلاش شده تا با نگاه کاملا تطبیقی به این اخبار و احادیث، گزارش سره از ناسره و خبر درست از نادرست جدا شود تا دیدگاه‌های اسف باری که از سوی برخی دانشمندان پیرامون تفسیر آیه و شان نزول آن اعمال شده است، نقد گردد.

critique and examination of the narrations on the occasion of revelation of verse 214 of surah ash-shu'ara and the hadith of al-dar

the narrations related to the revelation of the noble verse and warn your nearest relatives (ash-shu'ara 26:214) are among the numerous transmitted evidences that indicate the direct and immediate succession and leadership of imam ali (peace be upon him). various narrations concerning the revelation of this verse have been recorded in both shia and sunni interpretative and non-interpretative writings، many of which have been criticized for either not aligning with the verse's meaning or not being consistent with the time of its revelation. the only reliable report، which most shia and sunni scholars، especially their commentators، have narrated، is the well-known hadith of al-dar. this hadith clearly reveals the direct and immediate leadership of imam ali (peace be upon him); an issue whose importance becomes clear from the time it occurred، which was early in the prophet muhammad's (peace be upon him and his family) mission to call people to islam. it indicates that the only person among the close relatives of the prophet muhammad (peace be upon him and his family) who responded to and accepted his invitation was the commander of the faithful، ali (peace be upon him). in the present writing، various reports and narrations concerning the revelation of the aforementioned verse، known as the verse of warning and warning the family، have been gathered from the works of both sects، and an attempt has been made to critically and analytically examine these reports and narrations. the aim is to distinguish genuine reports from spurious ones and correct from incorrect news to critique the regrettable views that some scholars have applied concerning the interpretation of the verse and its occasion of revelation.