جایگاه ارتباطات بین فردی در استحکام نظام خانواده مبتنی بر تعالیم امام رضا علیه‌السلام

خانواده به عنوان بنیادی‌ترین نهاد اجتماعی، در عصر حاضر با چالش‌های ارتباطی جدی مواجه است. ضعف در مهارت‌های ارتباطی، یکی از عوامل اصلی ناپایداری و فروپاشی این نهاد به شمار می‌رود. این پژوهش با هدف تبیین الگوی ارتباطات بین‌فردی برگرفته از کلام و سیره امام رضا علیه‌السلام و نقش آن در تحکیم روابط خانوادگی انجام شده است. پرسش اصلی تحقیق این است که کدام مولفه‌های رفتاری در سیره رضوی می‌تواند راهگشای بهبود روابط بین‌فردی در کانون خانواده باشد. این مطالعه با رویکردی تحلیلی و با روش کتابخانه‌ای، به واکاوی منابع روایی و تاریخی مرتبط با سیره امام رضا علیه‌السلام و تطبیق آن با نظریه‌های مدرن ارتباطات انسانی می‌پردازد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که آموزه‌های رضوی شامل مولفه‌هایی چون «ایجاد فضای امن برای گفت‌وگو»، «مهرورزی»، «تکریم شخصیت»، «مخاطب‌شناسی»، «عدالت در رفتار» و «خودآرایی» است. این مولفه‌ها که در چارچوب مفهومی «الگوی پنج‌بعدی ارتباطات»(شامل گشودگی، همدلی، حمایت‌گری، مثبت‌نگری و تساوی) قابل‌تحلیل هستند، انطباق ساختاری چشمگیری با نظریه‌هایی مانند «حوزه عمومی» هابرماس دارند. نتیجه آن که به‌کارگیری این الگوی رفتاری می‌تواند به ایجاد آرامش، تقویت صمیمیت و کاهش تعارضات در خانواده منجر شده و به‌عنوان راهکاری اثربخش برای مقابله با بحران‌های ارتباطی مورداستفاده قرار گیرد.

the position of interpersonal communication in strengthening the family system based on the teachings of imam reza (a.s.)

the family, as the most fundamental social institution, faces serious communication challenges in the modern era. a deficiency in communication skills is considered one of the primary factors in the instability and dissolution of this institution. this research aims to elucidate a model of interpersonal communication derived from the words and conduct (seerah) of imam reza (a.s.) and its role in consolidating family relationships. the main research question is: which behavioral components in the razavi tradition can guide the improvement of interpersonal relationships within the family nucleus? employing an analytical approach and a library research method, this study scrutinizes narrative and historical sources related to the conduct of imam reza (a.s.), aligning them with modern theories of human communication. the findings indicate that the razavi teachings encompass components such as creating a safe space for dialogue, affectionate behavior, respect for personal dignity, audience awareness, justice in conduct, and self-grooming. these components, which can be analyzed within the conceptual framework of the five-dimensional communication model (comprising openness, empathy, supportiveness, positivism, and equality), demonstrate a remarkable structural congruence with theories such as habermas's public sphere. the conclusion is that the application of this behavioral model can lead to the establishment of tranquility, the enhancement of intimacy, and the reduction of conflicts within the family. it can, therefore, be utilized as an effective strategy for confronting communication crises.