واکاوی ابعاد و مولفه‌های سرمایه عاطفی در سیره امام رضا علیه‌السلام

این پژوهش با هدف تبیین الگوی سرمایه عاطفی در سیره و تعالیم امام رضا علیه‌السلام و استخراج نظام‌مند ابعاد و مولفه‌های آن انجام شده است. روش پژوهش از نوع کیفی و با به‌کارگیری روش «تحلیل محتوای اسنادی» انجام شده است. داده‌ها از طریق نمونه‌گیری هدفمند از احادیث امام رضا علیه‌السلام گردآوری و با استفاده از کدگذاری استقرایی و تحلیل شبکه‌های مفهومی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته‌ها نشان می‌دهد که مفهوم سرمایه عاطفی در سیره رضوی حول محور کلیدی «احسان» شکل می‌گیرد که بر دو رکن اساسی «حسن فعلی» (عمل شایسته) و «حسن فاعلی» (نیت خالصانه) استوار است. ابعاد و مولفه‌های شناسایی‌شده سرمایه عاطفی در این الگو عبارتند از: خوش‌خلقی، تعامل سازنده، تساهل و مدارا، عفو و صفح، صله‌رحم، مهرورزی، نوع‌دوستی، مثبت‌اندیشی و قدردانی متقابل. نتایج پژوهش مذکور نشان می‌دهد که سرمایه عاطفی در منظومه رضوی، یک «سازه فعال ارتباطی-اخلاقی» است که در بستر تعاملات اجتماعی تحقق یافته و به عنوان یک «اندوخته جاودانی» با پشتوانه معرفت و یقین به پاداش الهی نگریسته می‌شود. این پژوهش با پیوند مفاهیم نوین روان‌شناسی-اجتماعی با متون دینی، الگویی نظام‌مند و کاربردی از سرمایه عاطفی ارائه می‌دهد. این الگو می‌تواند به عنوان چارچویی نظری در طراحی برنامه‌های تربیتی، فرهنگی و اجتماعی جهت ارتقای سبک زندگی اسلامی، تحکیم پیوندهای اجتماعی و تقویت سلامت روان مورد استفاده قرار گیرد.

an analysis of the dimensions and components of emotional capital in the conduct of imam reza (a.s.)

this research was conducted with the aim of explaining the model of emotional capital in the conduct and teachings of imam reza (a.s.) and systematically extracting its dimensions and components. the research method was qualitative, utilizing documentary content analysis. data were collected through targeted sampling of the hadiths of imam reza (a.s.) and analyzed using inductive coding and conceptual network analysis. the findings indicate that the concept of emotional capital in the razavi conduct is formed around the key axis of ihsan (benevolence), which rests on two fundamental pillars: husn al-fi'li (appropriate action) and husn al-fa'ili (pure intention). the identified dimensions and components of emotional capital in this model are: good-naturedness, constructive interaction, tolerance and forbearance, pardon and overlooking faults, maintaining kinship ties, affection, altruism, positive thinking, and mutual gratitude. the results of this research show that emotional capital in the razavi framework is an active ethical-communicative construct realized within the context of social interactions and is viewed as an eternal reserve backed by knowledge and certainty of divine reward. by linking modern psycho-social concepts with religious texts, this study provides a systematic and practical model of emotional capital. this model can serve as a theoretical framework for designing educational, cultural, and social programs aimed at promoting an islamic lifestyle, strengthening social bonds, and enhancing mental health.