شبکه مضامین نماد پرنده در تزیین کاشی کاری‌های حرم مطهر امام رضا علیه‌السلام

استفاده از نقش‌مایه‌ موجودات خیالی، نظیر پرندگان اساطیری و مرغان بهشتی در هنر و ادبیات ایران زمین، دارای مفاهیم والایی بوده‌ و در ساخت و تزیین اشیاء کاربردی و معماری ایران از دوران باستان تاکنون متداول بوده است. قرائن و شواهد بیانگر آن است که نقش‌مایه‌ پرندگان در تزیین کاشی ایرانی، از جمله کاشی‌های حرم مطهر حضرت ثامن‌الحجج علیه‌السلام از دیرباز مورداستفاده هنرمندان قرار گرفته است. مهم‌ترین پرسش‌های پژوهش، این است که استفاده از نقش پرنده در تزیین کاشی‌های بارگاه رضوی علیه‌السلام از کجا نشئت گرفته و چه سیر تحولی داشته است؟ و آیا نقش پرنده در تزیین کاشی‌های بارگاه امام رضا علیه‌السلام فقط جنبه زینتی داشته یا مفاهیمی چون شیدایی، عشق، محبت و رهایی نیز مورد توجه هنرمندان کاشی‌کار بوده است؟ شیوه جمع‌آوری اطلاعات، کتابخانه‌ای و میدانی و روش تحقیق، تاریخی، توصیفی و تحلیلی است که طی آن پژوهشگر از طریق مطالعه، مشاهده، عکاسی از آثار، مصاحبه با صاحب‌نظران و اهل‌فن به گردآوری مطالب و تحلیل آن‌ها پرداخته است و در روند پژوهش ضمن پاسخ‌‌گویی و تحلیل این دو پرسش، شبکه مضامین نماد پرنده در تزیین کاشی‌کاری‌های حرم مطهر امام رضا علیه‌السلام را تبیین می‌نماید.

the network of symbolic meanings of the bird motif in the tilework decorations of the holy shrine of imam reza (a.s)

the use of motifs of imaginary creatures, such as mythological birds and celestial simurghs, in the art and literature of the iranian plateau has carried profound concepts and has been prevalent in the creation and decoration of functional objects and architecture from ancient times to the present. evidence indicates that the bird motif has long been employed by artists in the decoration of iranian tiles, including those of the holy shrine of his holiness tham al-hujaj (the eighth imam) (a.s.). the most important research questions are: what is the origin and evolutionary trajectory of the use of the bird motif in the tile decorations of the razavi sanctuary (a.s.)? and has the bird motif in the tile decorations of the shrine of imam reza (a.s.) served merely a decorative purpose, or have concepts such as ecstasy, love, affection, and liberation also been considered by the tilework artists? the data collection method is library and field research, and the research approach is historical, descriptive, and analytical. through this process, the researcher has gathered and analyzed materials by studying, observing, photographing artifacts, and interviewing experts and artisans. in the course of the research, while answering and analyzing these two questions, the study elucidates the network of symbolic meanings of the bird motif in the tilework decorations of the holy shrine of imam reza (a.s.).