بررسی روایی و بالینی تاثیر «داروی جامع رضوی» بر درمان زخم پای دیابتی

دوای جامع یا دوای امام رضا علیه السلام، دارویی گیاهی است که دستور ساخت آن از روایاتی منسوب به ائمه اطهار علیهم السلام برداشت و موارد مصرف آن نیز به همان دست از روایات مستند می‌شود. این مجموعه، ده روایت است که در کتابی به نام طب الائمه گردآوری شده و پس از آن، کتب روایی بحارالانوار، وسائل الشیعه و مستدرک الوسائل آنها را نقل کرده‌اند. فارغ از صحّت سند روایات یادشده یا اعتبار کتاب مذکور، تعامل با روایات طبّی و پذیرش یا ردّ مضامین آن‌ها سخنی است که بزرگان حدیث‌شناس در آن هم‌آهنگ نیستند؛لیکن شکی نیست اگر این مجموعه از روایات مورد بررسی و پژوهش قرار گیرند و برآیند مطالعات، هماهنگ با بیان روایات باشد، به عنوان قرینه‌ای بر صحّت روایات در نظر گرفته می‌شود.مقالۀ حاضر، پژوهشی میان‌رشته‌ای از نوع بنیادی و تجربی است که در بخش نخست با مطالعۀ کتابخانه‌ای به بررسی روایات داروی جامع و کتاب نقل‌کنندۀ آن پرداخته است، همچنین بخش دوم، گزارشی است از تحقیقی میدانی و تجربه‌ای بالینی پیرامون روند استفاده از داروی جامع امام رضا علیه السلام در درمان زخم پای دیابتی که به علّت درگیری بلندمدت و عدم بهبود، پیشنهاد قطع عضو درگیر توسط پزشک متخصّص صادر شده بود. یافتۀ تحقیق حاضر این است که استفادۀ موضعی از داروی جامع رضوی به مدّت 6 هفته، باعث بهبود زخم پای دیابتی می‌شود. نتیجه آن است که هرچند نسبت قطعی روایات یادشده به معصوم از نظر اسناد، سخت است ولی تجمیع قرائن و یافته‌های علمی می‌تواند قرینه‌ای بر صحّت آن‌ها باشد و بستر استفادۀ راحت و مطمئن از داروی جامع را برای بیماری‌های مذکور در روایات و تجربه‌شده در علم پزشکی فراهم آورد.

validity and clinical investigation of the effect of razavi's comprehensive medicine on the treatment of diabetic foot ulcers

dawai jame or dawai imam reza (peace be upon him) is a herbal medicine، the instructions for its preparation were taken from traditions attributed to imams athar (peace be upon them)، and its uses are also documented in the same tradition. this is a collection of ten narrations which were collected in a book called tab al-a'imah and after that، they were narrated by bihar al-anwar، wasal al-shi'a and mostadrak al-wasail books. regardless of the validity of the mentioned hadiths or the validity of the mentioned book، interacting with medical traditions and accepting or rejecting their themes is a matter in which the elders of hadith scholars are not in agreement; but there is no doubt that if this collection of hadiths is investigated and researched and the results of the studies are in harmony with the statement of the hadiths، it will be considered as a proof of the authenticity of the hadiths.the present article is an interdisciplinary research of a fundamental and experimental type، which in the first part has investigated the traditions of the comprehensive medicine and its narrating book with a library study. also، the second part is a report of a field research and a clinical experience about the process of using imam reza's comprehensive medicine. peace be upon him، in the treatment of a diabetic foot ulcer، due to long-term involvement and lack of improvement، a specialist doctor suggested amputation of the involved limb.the finding of the present research is that the topical use of jame razavi medicine for 6 weeks improves the healing of diabetic foot ulcers. the result is that although it is difficult to determine the definite ratio of the mentioned narrations to the infallible ones in terms of documents، but the collection of evidences and scientific findings can be a proof of their validity and provide a platform for the convenient and safe use of comprehensive medicine for the diseases mentioned in the narrations and experienced in medical science. brought