چشم‌انداز ژئوپلیتیک منطقه‌ آسیای غربی پس از طوفان‌ الاقصی؛ نظام مبتنی بر کنترل تقابل سه‏ جانبه

آینده‌ نظم ژئوپلیتیکی در آسیای غربی که پویایی از ویژگی‏های اساسی آن است، همواره پرسش محفل‏های علمی بوده است. حمله‌ هفت اکتبر حماس، روندهای عادی‌سازی روابط و تنش‌زدایی بین کشورهای عربی، ایران -عربستان و اسرائیل -عربستان را با چالش روبه‌رو کرد. آیا تحولات جدید در منطقه می‏تواند منجر به نغییرات جدی در توزیع قدرت و حتی ایجاد یک نظام ژئوپلیتیک پایدار و یا نظام امنیتی دسته‌جمعی شود؟ در این مقاله، بر اساس چارچوب نظری برآمده از تلفیق نظریه‌ مجموعه‌ امنیتی منطقه‌ای و الگوهای ژئوپلیتیک منطقه‌ای و با تکیه بر روش تحلیلی-توصیفی، به واکاوی الگوهای ژئوپلیتیک سه قدرت منطقه (ایران، عربستان و اسرائیل) پرداختیم. این بررسی نشان می‏دهد که از منظر تاریخی، دو الگوی رقابت- منازعه و کنترل تقابل به صورت چرخه‌ای بر منطقه‌ آسیای غربی حاکم بوده است. براساس الگوهای ژئوپلیتیکی تاریخی؛ شکل‏گیری نظام ژئوپلیتیکی مبتنی بر کنترل تقابل سه‌جانبه، محتمل‌ترین نوع نظم ژئوپلیتیک بعد از جنگ اسرائیل- محور مقاومت خواهد بود.

the geopolitical landscape of the middle east: a system based on controlling trilateral confrontation

the future of the geopolitical order in the west asia، whose fundamental characteristics are dynamics، has always been a question in academic circles. the october 7th hamas attack challenged the processes of normalizing relations and easing tensions between arab countries، iran-saudi arabia and israel-saudi arabia. can new developments in the region lead to serious changes in the distribution of power and even the creation of a stable geopolitical system or a collective security system? in this article، based on a theoretical framework derived from the integration of the theory of the regional security complex and regional geopolitical patterns as well as the analytical-descriptive method، we analyzed the geopolitical patterns of the three regional powers (iran، saudi arabia and israel). this study shows that from a historical perspective، two patterns of competition-conflict and control of confrontation have cyclically dominated the west asian region. with regard to the historical geopolitical patterns، the formation of a geopolitical system based on the control of a tripartite confrontation will be the most likely type of geopolitical order after the israel-centered resistance war.