بررسی تحلیلی سیاست‌ها و فرآیندهای توسعه مدارس روستایی استان کرمان در عصر پهلوی دوم

توسعه مدارس روستایی از نخستین سال‌های دوران پهلوی دوم، با تصویب قوانینی از جمله قانون تعلیمات اجباری و رایگان، مورد توجه برخی روشنفکران قرار گرفت. این امر، بستری را برای گسترش نظام آموزشی در روستاها در دوران پهلوی دوم فراهم ساخت. این تحولات، روند توسعه مدارس روستایی استان کرمان را نیز تحت تاثیر قرار داد و موجب گسترش تدریجی آموزش در مناطق روستایی شد. پژوهش حاضر با رویکرد تاریخی و بر پایه اسناد آرشیوی و مطبوعات، به بررسی روند توسعه مدارس روستایی استان کرمان در دوران پهلوی دوم و چالش‌های موجود در این مسیر می‌پردازد. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که علی‌رغم پیشرفت‌های نسبی، توسعه آموزش روستایی استان کرمان با موانع متعددی مواجه بوده است. محدودیت‌های شدید مالی دولت تا اواخر دهه چهل، امکان فراهم نمودن زیرساخت‌های لازم برای توسعه مدارس روستاهای دور از مرکز استان کرمان را با مشکل مواجه کرد. بودجه‌های اختصاص‌یافته نیز اغلب به نقاط شهری محدود می‌شد. در نتیجه همین محدودیت‌های مالی، بسیاری از مدارس روستایی نه بر اساس برنامه‌ریزی‌های منسجم ادارات دولتی، بلکه به‌واسطه درخواست‌های مکرر روستائیان و مشارکت آن‌ها در تامین زمین و ساخت بنا شکل گرفتند؛ بنابراین، محدود بودن نیروی انسانی لازم و کمبود بودجه در جهت ساخت مدارس، از جمله موانع دائمی توسعه مدارس روستایی استان بود. وسعت جغرافیایی استان، پراکندگی روستاها با جمعیت محدود، شرایط آب و هوایی سخت بسیاری از روستاهای استان و محدودیت امکانات روستاها، از دیگر موانع توسعه مدارس روستایی محسوب می‌شد. بسیاری از آموزگاران به همین دلایل، حاضر به رفتن یا ماندن در چنین محل‌های خدمتی نبودند. در نتیجه چنین موانعی، تا اواخر دهه 1350 شمسی، بخش قابل توجهی از روستاهای جنوب استان کرمان همچنان فاقد دبستان بودند.

an analytical review of the policies and processes of rural school development in kerman province during the second pahlavi era

the development of rural schools from the early years of the second pahlavi era, spurred by laws such as the compulsory and free education act, attracted the attention of several intellectuals. this created a foundation for expanding the educational system in rural areas during the second pahlavi period, affecting the gradual growth of rural schooling in kerman province as well. using a historical approach and drawing on archival documents and the press, this study examines the trajectory of rural school development in kerman province during the second pahlavi era, along with its challenges. findings reveal that despite some progress, rural education in the province faced numerous obstacles. until the late 1960s, severe financial constraints prevented the government from providing adequate infrastructure for remote villages, and funds were mostly allocated to urban areas. consequently, many rural schools emerged not from coordinated governmental planning but through persistent requests from villagers, coupled with their contributions of land and construction. chronic shortages of personnel and lack of funds remained persistent barriers. other impediments included the province's vast geographical expanse, scattered low-population villages, harsh climatic conditions, and limited rural resources—factors that dissuaded many teachers from accepting or retaining positions there. as a result, by the late 1970s, a significant portion of villages in southern kerman province still lacked primary schools.