چشم‌انداز روستا و فعالیت‌های کشاورزی در مرکز شاهنشاهی هخامنشی با تکیه بر گل‌نبشته‌های اداری تخت جمشید

درباره روستا و روستانشینی در شاهنشاهی هخامنشی تاکنون پژوهش چندانی انجام نشده، به‌همین‌دلیل بخشی از جنبه های مختلف فعالیت های اقتصادی در این دوره مهجور مانده است. منابع تاریخی کلاسیک در این باره نکات پراکنده اما بااهمیت در اختیار ما می گذارند. با وجود این، نمی توان تحلیل جامعی درباره ساختارها و مکانیسم فعالیت‌های کشاورزی، باغداری و دامداری بر پایه آن‌ها بنا نهاد. متاسفانه استقرارهای روستایی نیز کمتر هدف کاوش‌های باستان‌شناسی قرار گرفته‌اند. بااین‌حال، ده ها هزار سند متعلق به بایگانی های اداری هخامنشی به‌صورت مستقیم و غیرمستقیم اطلاعات بسیار ارزشمندی را در این باره ارائه می دهند. یکی از مهم‌ترین بایگانی های این دوره، بایگانی باروی تخت جمشید مربوط به دوره پادشاهی داریوش اول (486 522 ق. م) در مرکز شاهنشاهی هخامنشی است. بخشی از داده های این بایگانی مربوط به مدیریت امور تولید، ذخیره سازی، توزیع و بازپخش محصولات کشاورزی و دامی در پارس برای مصارف مختلف است. پژوهش حاضر به بررسی وضعیت روستاها و فعالیت های کشاورزی در مرکز شاهنشاهی هخامنشی بر مبنای تجزیه و تحلیل اطلاعات گل نبشته های بایگانی باروی تخت جمشید می پردازد. نتایج حاصل از این پژوهش نشان می دهد که سازمان‌دهی منظم و درهم تنیده ای در مدیریت امور کشاورزی و باغداری در پارس وجود داشت که توسط اداره مرکزی در تخت جمشید کنترل می‌شد. حدود پنج‌هزار گل نبشته ای که تاکنون خوانده شده اند، از یک‌سو، مسئله مالکیت روستاها، اراضی کشاورزی و پردیس ها را که پیش تر مورخان یونانی نیز بدان پرداخته اند، روشن می سازند و از سوی دیگر، پیچیدگی چرخه مدیریت و گردش محصولات کشاورزی، باغی و فراورده های حاصل از آن‌ها را نشان می دهند.

rural and agricultural activities landscape in the center of achaemenid empire based on persepolis administrative tablets

village and agriculture in the achaemenid empire has not been a case of research, so some aspects of rural and agricultural economy in this period remain relatively unclear. classical sources provide scattered but important information about village and rural settlements in the achaemenid empire, but it is not possible to make a comprehensive analysis of structures and mechanisms of agricultural, husbandry, and ranch activities based on them. the archaeological studies do not provide much information about villages. while, tens of thousands documents belonging to the achaemenid administrative archives provide valuable information about this topic directly and indirectly. the persepolis fortification archive, dating the reign of darius i (486 522 bc) is an important one. archive texts are related to the management of production, storage, distribution, and redistribution of agricultural and commodities products in persia. the present study will examine the status of villages and agricultural activities in the center of achaemenid empire in fars based on the analysis of the persepolis fortification archive. the results of this study show that there was a systematic and interconnected organization in the management of agricultural affairs in fars, which was controlled by the central administration in persepolis. the approximately 5,000 inscriptions that have been read so far, on the one hand, shed light on the issue of ownership of villages, agricultural lands, and paradises, which had been previously addressed by greek historians. on the other hand, they show the complexity of the management cycle and circulation of agricultural products and their by products..