نقش و کارکرد قناتهای روستای خیرآباد در توسعه و رشد روستا (مطالعه موردی قنات دهنبره و قنات نو)

آب به‌عنوان یکی از بنیادی‏ترین عنصر حیات، همواره در ساخت سکونت‌گاه‌ها و پیدایش تمدّن‏های‏ بشری نقشی اساسی داشته است. در ایران بنا به‏ شرایط جغرافیایی و از جمله بارندگی اندک، به‌ویژه در نواحی خشک و نیمه‌خشک، شهرها و روستاها بیشتر پیرامون منابع آبی مانند قنات استقرار یافته‏اند. قنات کارکردهای گوناگونی‏ در ابعاد اجتماعی، فرهنگی، زیست‌محیطی و مدیریّتی نواحی خشک و نیمه‌خشک کشور داشته است. یکی از روستاهایی که حیاتش به قنات بستگی دارد، روستای خیرآباد است. این روستا دارای چهار رشته قنات است. قنات دهنبره و قنات نو از معروف‌ترین قنات‌های این روستا به‌شمار می‌روند و نقشی حیاتی در بقا، دوام و توسعه این روستا به‌خصوص در زمینه صنعت گردشگری دارند. این دو قنات در گذشته کارکردهای مختلفی چون تامین آب شرب، آب کشاورزی، دامداری، شست‌وشو و آسیاب آبی داشته‌اند و امروزه نیز می‌توانند نقش بسیار مهمی در توسعه و پیشرفت این روستا در زمینه گردشگری و صنعت داشته باشند. این پژوهش به بررسی نقش، جایگاه و کارکرد قنات‌های دهنبره و نو در توسعه و پیشرفت روستای خیرآباد در گذشته، حال و آینده پرداخته است. درضمن، این پژوهش از نظر هدف، بنیادی کاربردی و از نظر ماهیت، تاریخی است. روش جمع‌آوری مطالب از نوع کتابخانه‌ای، اسنادی و میدانی (مشاهده و مصاحبه) است.

the role and function of the aqueducts of khairabad village in the development and growth of the village (case study: dehanbara aqueduct and the new aqueduct)

water, as one of the most basic elements of life, has always played a fundamental role in the construction of settlements and the emergence of human civilizations. in iran, according to geographical conditions, including low rainfall, especially in arid and semi-arid areas, cities and villages are mostly located around water sources such as aqueducts. the aqueduct has had various functions in the dimensions of sustainable economic, social, cultural, environmental and administrative development of arid and semi-arid regions of the country. one of the villages whose life depends on the aqueduct is khairabad village. this village has four aqueducts. dehanbara aqueduct and new aqueduct are among the most famous aqueducts of this village and play a vital role in the survival, durability and development of this village, especially in the field of tourism industry. in the past, these two aqueducts have had various functions such as providing drinking water, agricultural water, animal husbandry, washing and water mills, and today they can play a very important role in the development and progress of this village in the field of tourism and industry. this research examines the role, position and function of dehanbara and new aqueducts in the development and progress of khairabad village in the past, present and future. at the same time, this research is fundamental-applied in terms of its purpose, and in terms of its historical nature and method of collecting library, documentary and field materials (observation and interview).