بررسی مولفه‌های موثر در شکل‌گیری معماری معاصر ایران مبتنی بر تغییرات اجتماعی (نمونه موردی: بنای فرهنگسرای نیاوران‌ و موزه هنرهای معاصر تهران)

همواره جامعه تحت تاثیر عوامل مختلف در حال تغییر است و این تغییرات بر همه ابعاد زندگی ازجمله فرهنگ اثر می‌گذارد؛ بنابراین زمانی که تغییری ایجاد می‌شود نیاز به منطبق شدن و هماهنگی هست. شکل‌گیری کالبد معماری در ایران، علاوه بر سابقه طولانی با آثار قابل‌توجه، متاثر از تحولات، سریع و چندبعدی قرن بیستم بوده است. به شکلی که گاهاً تقابل میان آنچه بوده است و آن سویی که می‌خواهد برود باعث شده است تا در دوره‌هایی سردرگمی در جهت حرکت به وجود بیاید. هدف از این مقاله بررسی مولفه‌های موثر در شکل‌گیری معماری معاصر ایران مبتنی بر تغییرات اجتماعی است. روش تحقیق در این پژوهش، کیفی و بنا به هدف تحلیلی- تاریخی است. تحقیق تحلیل محتوا شامل سه مرحله است: مرحله اول آماده‌سازی و سازمان‌دهی است. مرحله دوم بررسی مواد و پیام‌ها است. این مرحله شامل رمزگذاری داده‌ها و دسته‌بندی آن‌ها است. مرحله سوم پردازش داده‌های استخراج‌شده و درنهایت نتیجه‌گیری می‌باشد. این مراحل توسط نرم‌افزار maxqda انجام شده است. در مرحله آخر با توجه مولفه‌ها پژوهش به تولید گراف‌ها پرداخته می‌شود. در این خصوص، گفی یکی از نمونه برنامه‌های قابل‌توجه است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد تغییرات اجتماعی، در طول زمان ‌بر شکل‌گیری معماری معاصر ایران بسیار موثر بوده است. معیارهایی چون: سیاسی، اقتصادی، فرهنگی، اقلیمی و محیط‌زیست در هر دوره زمانی به‌صورت مشخصی در شکل‌گیری معماری معاصر ایران نقش‌آفرینی کرده است.

investigating the effective components in the formation of contemporary iranian architecture based on social changes (case study: niavaran cultural center and tehran museum of contemporary arts)

society is constantly undergoing changes influenced by various factors, which impact all aspects of life, including culture. consequently, when changes occur, adaptation and coordination become necessary. the architectural landscape in iran, with its long history and remarkable works, has been rapidly and multi-dimensionally shaped by the developments of the 20th century. this has sometimes led to conflicts between the past and the desired future, resulting in periods of confusion regarding the direction of progress. the paper aims to investigate the effective components in the formation of contemporary iranian architecture based on social changes. the research methodology employed in this study is qualitative and follows an analytical-historical approach. content analysis consists of three stages: preparation and organization, examination of materials and messages, and data processing and conclusion drawing. these stages are conducted using maxqda software. additionally, graphical representations are generated based on the research components. gafi stands out as one of the notable programs in this regard. the results indicate that social changes over time have significantly influenced the evolution of contemporary architecture in iran. factors such as political, economic, cultural, climatic and environmental consideration have distinctly shaped contemporary iranian architecture during different historical periods.