سنجش نهادمندی رهبری شیعه در سازمان وکالت اهل‌بیت علیهم‌السلام

نهاد امامت و رهبری شیعه در طول تاریخ به‌ حسب تحولات سیاسی اجتماعی، راهبردهایی متناسب با زمانه اتخاذ کرده تا بتواند خود و پیروانش را حفظ کند و در راستای اهداف کلی امامت حرکت کند. مسئله این پژوهش به بخشی از نهاد امامت شیعه یعنی سازمان وکالت اهل‌ بیت علیهم السلام اختصاص یافته است. در یک نظر به الگوی تحولات اجتماعی، اقتصادی و سیاسیِ سازمان وکالت، نوعی گذار از الگوی نمایندگی فردمحور به شکلی از نهادمندی قابل‌مشاهده است. این پژوهش به روش تاریخی با گردآوری کتابخانه‌ای داده‌ها و با رویکرد اکتشافی به دنبال پاسخ به این مسئله است که رهبری شیعه در قالب سازمان وکالت اهل بیت علیهم السلام تا چه میزان نهادینه شده بود و با چه معیارهایی می‌توان نهادمندی رهبری در سازمان وکالت را سنجید؟ یافته‌های پژوهش بیانگر این است که با نزدیک‌شدن به عصر غیبت کبری، شکل فردمحور رهبری امت به اشکالی از الگوی نهادمحور در قالب سازمان وکالت، تبدل یافته است که توسط خود اهل‌بیت علیهم السلام تاسیس شده و تکامل یافته است تا بدین‌سان امت برای عصر غیبت آماده شود. علاوه بر این روند تحولات سازمان وکالت به‌گونه‌ای توسط ائمه اطهار علیهم السلام مدیریت شده است که به این سوی حرکت کند. نهادمندی رهبری شیعه در سازمان وکالت با پنج معیار پوشیدگی، تطبیق‌پذیری، پیچیدگی، استقلال و انسجام قابل سنجش است و با نزدیک شدن به پایان عصر غیبت صغری، نهادمندی رهبری در این سازمان بیشتر شده است.