بررسی و نقد وجوه تاثیرپذیری لفظی و معنایی ابن مقفع از کلام علی (ع) (مطالعه موردی: کلیله و دمنه، الادب الصغیر و الادب الکبیر)

ابن مقفع با ترجمه یا تالیف آثاری چون کلیله و دمنه، الادب الصغیر و الادب الکبیر، که در آن‌ها نشانه‌هایی قوی از تاثیرپذیری وی از کلام حضرت علی (ع) دیده می‌شود، پژوهشگران را با چالش‌هایی مواجه ساخته است؛ زیرا در مورد مولف یا مترجم بودن او در آثار یادشده، اختلاف نظر وجود دارد. این پژوهش با تکیه بر روش توصیفی-تحلیلی، بر آن است تا نقش ابن مقفع را به عنوان مترجم یا مولف این آثار بررسی و نحوة تاثیرپذیری وی را از کلام حضرت علی (ع) ارزیابی کند. پژوهش حاضر با این چالش مواجه است که اگر آثار یادشده به عنوان ترجمه‌های ابن مقفع از فرهنگ‌های دیگر به زبان عربی معرفی شوند، تکرار عین جمله‌هایی از نهج‌البلاغه در این آثار، جز با تالیف بودن و استفاده نویسنده از منابع ادب عربی، به‌ویژه نهج‌البلاغه، قابل توجیه نیست. همچنین، اگر نقش ابن مقفع در آثار یادشده به عنوان مترجم معرفی شود، پرسش‌هایی دربارة چرایی و چگونگی وجود جملات نهج‌البلاغه در آثار وی مطرح می‌شود. نتیجه نشان می‌دهد که ابن مقفع در آثار ترجمه‌ای خود، سبک ویژه‌ای داشته و ضمن حفظ ماهیت ترجمه‌ای و میراث فکری زبان مبدا، از منابع و میراث فکری زبان مقصد، به‌ویژه سخنان امام علی (ع) که به اشکال گوناگون در دربارها پراکنده بوده و امروزه در قالب نهج‌البلاغه گردآوری شده، بهره برده است. این بهره‌مندی در قالب اقتباس از عبارات بدون تغییر لفظ، اقتباس با جابجایی لفظ، اقتباس از ساختار و جملات و ترکیبات، و نیز ذکر مضامین همراه با الفاظ بسیار نزدیک و مشابه به نهج‌البلاغه صورت گرفته است.

an examination and critique of the aspects of ibn al-muqaffaʿ's linguistic and semantic influence from the words of imam ali (p.b.u.h): a case study analysis of kalīlah wa dimnah, al-adab al-ṣaghīr, and al-adab al-kabīr

ibn muqaffa's translation or writing of various books, including kalila and dimna, adab al-saghir and adab al-kabir, in which there is a near certainty that he was influenced by the words of imam ali (as), prompted researchers to explore, so much so that there is disagreement about whether he is the author or translator of the aforementioned books. this research, relying on a descriptive-analytical method, aims to examine the role of ibn al-muqaffa as a translator or author in the aforementioned books and evaluate how he was influenced by the words of imam ali (as). the present study demonstrates the existence of this challenge: if the aforementioned books are introduced as ibn al-muqaffa's translations of other cultures into arabic, the justification and explanation for the repetition of the same sentences from nahj al-balagha in these books cannot be anything other than the author's authorship and the author's use of arabic literary sources, especially nahj al-balagha. also, if ibn al-muqaffa's role in the aforementioned books is introduced as a translator, the issue of why and how the sentences of nahj al-balagha appear in his works is raised. the result shows that ibn al-muqaffa acted in his own style in his translation works, and while preserving the translational nature and intellectual heritage of the source language, his translation also benefited from the sources and intellectual heritage of the target language, especially the sayings of imam ali (as), which were scattered in various forms in different courts and are now collected in the form of nahjul-balagha, in the forms of adapting phrases without changing the word and sometimes with shifting the word, adapting the structure, sentences and combinations, and also mentioning a theme with words that are very close and similar to nahjul-balagha.