بررسی بازتاب گفتمان توحیدی «خطابۀ فدک» در سروده‌های طاهره صفارزاده بر اساس الگوی عملیاتی تحلیل گفتمان (pdam)

در این پژوهش بر اساس «الگوی عملیاتی تحلیل گفتمان»، متن خطابۀ فدک از منظر مفاهیم توحیدی در پنج فضای ساختاری، فضای معنایی، فضای ارتباطی، فضای گفتمانی و فضای فراگفتمانی مورد تحلیل و بررسی قرار گرفت و هم‌زمان بازتاب این گفتمان در شعرهای طاهره صفارزاده -شاعر، قرآن‌پژوه و روشنفکر دینی- تبیین و به این پرسش پاسخ داده شد که گفتمان توحیدی طی چه فرایندی و مبتنی بر کدام‌یک از نقش‌های زبانی و فضاهای گفتمانی از متن مبدا (خطابۀ فدک) به متن مقصد (سروده‌های طاهره صفارزاده) راه یافته است؟ پژوهش حاضر فرصتی بود تا دریابیم الگوی پدام، به‌عنوان روشی نوین برای تحلیل گفتمان، در تطبیق گفتمان مشترک دو متن (توحید) بر اساس فضای پنج‌گانه چگونه عمل می‌کند؟ نتایج برآمده از پژوهش حکایت از آن دارد که پنج فضای گفتمان یکتاپرستی در شعرهای صفارزاده منطبق بر گفتمان توحیدی خطابۀ فدک است. این انطباق گاه بر پایۀ ترامتنیت در فضای معنایی متن، گاهی با کشف نقش ارجاعی زبان از طریق خوانش یاکوبسنی و زمانی هم از طریق تطابق و هم‌نشینی دال‌های شناور حول دال مرکزی مشترک (توحید) قابل‌فهم است. با این حال نمی توان تایید کرد که این تطابقو تشابه، همواره آگاهانه بوده، بلکه این دریافت وجود دارد که در موارد زیادی شاعر به شکلی ناآگاهانه وارد رابطۀ بینامتنی با متن مبدا شده است.

investigating traces of the monotheistic discourse of the fadak sermon in the poems composed by tahereh saffarzadeh using practical discourse analysis method (pdam)

in this study, based on the practical discourse analysis method , the text of the fadak sermon was analyzed and examined from the perspective of monotheistic concepts in five structural spaces: semantic space, communicative space, discursive space, and metadiscursive space. at the same time, the reflection of this discourse in the poems of tahereh saffarzadeh - a poet, quran scholar, and religious intellectual - was explained and the question was answered: through what process and based on which linguistic roles and discursive spaces did the monotheistic discourse reach the target text (tahereh saffarzadeh's poems)? the present study was also an opportunity to find out how the pdam model, as a new method for discourse analysis, works in matching the central signifiers of the discourse of the two texts (monotheism) based on the aforementioned spaces. the results of the study indicate that the spaces of monotheistic discourse in saffarzadeh's poems are largely consistent with the monotheistic discourse of the fadak sermon. this matching is sometimes understandable based on transtextuality in the semantic space of the text, sometimes by discovering the referential role of language through jacobean reading, and sometimes through the matching and coexistence of floating signifiers around the common central signifier (monotheism); however, it cannot be confirmed that this matching and similarity has always been conscious, but rather there is the perception that in many cases the poet has unconsciously entered into an intertextual relationship with the source text.