عملکرد و نحوه‌ برخورد امام محمدباقر و امام صادق (علیهما السلام) با قیام ها و جریانات انحرافی عصر خویش

دوران زندگی سیاسی و اجتماعی امام محمّد باقر و امام جعفر صادق علیهما السلام، از موضوعات قابل توجه اواخر قرن یکم و قرن دوم ه.ق است. در این عصر جامعه‏ با چالش‏ های فراوانی در عرصه‏ های سیاسی و فکری مواجه شده بود. بروز و ظهور قیام ها و جریان‌های انحرافی از مهم‏ترین این چالش‏ ها بودند. پژوهش حاضر به شیوه کتابخانه ای و روش توصیفی-تحلیلی با بررسی زندگی سیاسی-اجتماعی و فرهنگی-عقیدتی امام باقر و امام صادق علیهما السلام، و دسته بندی قیام ها و جریانات انحرافی به شناسایی رهیافت ها و استراتژی‌های موردنظر توسط صادقین علیهما السلام، پرداخته است. یافته های این پژوهش نشان می‌دهد که امام محمدباقر و امام صادق علیهما السلام، با شناخت شرایط و مقتضیات جامعه اسلامی با عملکرد علمی- فرهنگی خویش در صیانت از سنت و ارزش های اسلامی به تبیین حدود و حقوق شریعت اسلامی پرداختند و با توجه به شرایط سیاسی جامعۀ اسلامی در عصر امویان و عباسیان در کنار استقامت و صبر و اتخاذ راهبرد تقیه و مدارا، با حضور در مجالس گوناگون و پایه گذاری نهضت علمی، باب بحث و مناظره را گشودند و به تربیت و آموزش شاگردان خود به عنوان فقیه، محدث و متکلم اهتمام ورزیدند.

the way and behavior of imam mohammad bāqir (as) and imam ṣādiq (as) with uprisings and deviant movements of their time

the period of political and social life of imam mohammad bāqir (as) and imam jaʿfar ṣādiq (as) is one of the remarkable subjects of the ends of 1st and 2nd centuries ah. in this era, the society had faced many challenges in the political and intellectual fields. the emergence of uprisings and deviant movements were among the most important of these challenges. the research is a library and a descriptive-analytical method by examining the political-social and cultural-ideological life of imam bāqir (as) and imam ṣādiq (as), and categorizing uprisings and deviant movements to identify the approaches and strategies intended by the two imams. peace be upon them. the findings of this research show that imam mohammad bāqir (as) and imam ṣādiq (as) explained the limits and rights of the islamic shariah with their scientific-cultural performance in the protection of islamic tradition and values, knowing the conditions and requirements of the islamic society. and according to the political conditions of the islamic society in the umayyad and abbasid eras, along with perseverance and patience and adopting the strategy of piety and tolerance, they opened the door for discussion and debate by attending various assemblies and founding the scientific movement. and they paid attention to the training and education of their students as jurisprudents, muḥaddith and theologians.