جایگاه عقلانیت در سیره و معارف رضوی

عقل قوه ادراکی اختصاصی انسان است که با کاربست آن در عرصه‌های گوناگون نظر و عمل می‌توان به معرفت‌های ارزشمند و دستاوردهای عملی دست یافت. پیشوایان دینی از جمله امام رضا علیه السلام درباره ارزش و کارکردهای عقل در ساحتهای مختلف بشری سخن گفته‌اند. این مقاله درصدد آن است با گردآوری سخنان آن امام از منابع معتبر به تنظیم و تحلیل جایگاه عقل و عقلانیت از منظر رضوی بپردازد.طبق دستاوردهای این پژوهش، عقل از منظر امام رضا علیه السلام آفریده‌ای بسیار شریف است که انسان با کاربست آن می‌تواند به نتایج درخشانی در امور دنیوی و اخروی دست یابد. از سویی معرفت پروردگار که از بزرگترین نعمت‌های الهی است در گرو به‌کارگیری عقل است. ایمان به خداوند نیز از منظر اسلام شرط رستگاری جاودانه است، منوط به معرفت عقلی پروردگار است، چنان‌که در مراتب بعدی نیز دین‌مداری بایسته و عبادت شایسته منوط به عقل‌ورزی است. از سوی دیگر، زیست اخلاقی ما انسانها در سه قلمرو اخلاق فردی، اخلاق عبادی و اخلاق اجتماعی وابسته به عقلانیت و به‌کارگیری شایسته ادراکات عقلی است.

the place of rationality in razavi's life and teachings

intellect is the special perceptive power of humans, which can be used to gain valuable knowledge and practical achievements in various fields of thought and action. religious leaders, including imam riḍā (as) have spoken about the value and functions of reason in various human fields. this article tries to organize and analyze the position of reason and rationality from the perspective of razavi's teachings by collecting the words of that imam from reliable sources. according to the findings of this research, from the point of view of imam riḍā (as) the intellect is a very noble creature through which man can achieve brilliant goals in worldly and hereafter matters. on the other hand, the knowing allah, which is one of the greatest divine blessings, depends on the use of reason. belief in allah, which is the condition of eternal salvation from the perspective of islam, depends on the knowing allah rationally. as in the next levels, religious orientation is necessary and proper worship depends on wisdom. on the other hand, the moral life of us humans in the three realms of individual ethics, devotional ethics and social ethics is dependent on rationality and the proper application of rational perceptions.