اهداف کلی نگرش صحیفه سجادیه به پدیده‌های طبیعی

امام سجاد (ع) با توجه به شرایط خاص سیاسی عصر خویش، برخی از معارف اسلام را در قالب دعا تبیین کرده‌اند. بخشی از این ادعیه در کتاب صحیفۀ سجادیه به‌عنوان جزئی از تراث شیعه برجای مانده و مورد توثیق، سفارش و تاکید علما بوده است. دعاهای صحیفۀ سجادیه به موضوعات متنوعی پرداخته و هر کدام در شرایط خاصی ارتباط بندگان خداوند با پروردگار متعال را با زبان حال و قال میسر می‌سازند. امام در بخشی از این ادعیه به‌صورت کلی یا جزئی به برخی از پدیده‌های طبیعی نظیر رعدوبرق، ماه و خلقت انسان اشاره می‌کند. این پژوهش با تحلیل محتوای دعاها و با کمک منابع کتابخانه‌ای، در پی بررسی اهداف کلی نگرش امام سجاد(ع) به پدیده‌های طبیعی و معرفی برخی از مصادیق آن در صحیفه است. دستاوردهای پژوهش نشان می‌دهد امام در یادکرد پدیده‌های طبیعی، به ربوبیت پروردگار و مخلوق بودن پدیده‌ها توجّه کرده و با تاثیرپذیری از قرآن در بیان تعابیر، انتخاب مصادیق و سبک بیان، اشاره به اهداف تربیتی و عبادی را در ضمن دعاها مدنظر قرار داده است. همچنین با پیشرفت علوم تجربی مشخص شده علاوه بر تناقض نداشتن اشارات علمی صحیفه با یافته‌های قطعی بشر، امام در فرازهایی به نکاتی اشاره کرده که علوم بشری در قرن‌های بعد به قطعیت آن‌ها دست یافته است.

the general goals of ṣaḥīfeh sajjādīyyah's attitude to natural phenomena

considering the special political conditions of his era, imam sajjad (as) has explained some of the teachings of islam in the form of supplication. a part of this supplication has remained in ṣaḥīfeh sajjādīyyah as a part of the shia tradition and has been approved, ordered and emphasized by scholars. the prayers of ṣaḥīfeh sajjādīyyah cover various topics, and each of them enables the communication of god's servants with the almighty allah through the language of the heart and speech. in a part of this supplication, the imam refers to some natural phenomena such as thunder and lightning, the moon, and human creation in a general or partial way. by analyzing the content of supplications and with the help of library sources, this research seeks to investigate the general goals of imam sajjād's (as) attitude towards natural phenomena and introduce some of its examples in the sahifeh. the results of the research show that the imam (as) paid attention to the lordship of allah the almighty and the creation of phenomena in mentioning natural phenomena, and by being influenced by the qurʾan in expressing interpretations, choosing examples and style of expression, he has taken into consideration educational and devotional goals in the supplications. also, with the progress of experimental sciences, in addition to not contradicting the scientific references of the sahifeh with the definite findings of mankind, in some passages, the imam (as) has pointed out the points that human sciences have reached the certainty of in the following centuries.